فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

مطالعه مرور زمان در اسناد تجاری در حقوق ایران و مصر

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق خصوصی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
2 گروه حقوق، واحد اصفهان (خمین شهر)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
3 گروه حقوق، دانشگاه الامین، عراق.
4 گروه حقوق، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
10.22034/ejs.2025.504493.2033
چکیده
زمینه و هدف: مرور زمان در اسناد تجاری از موضوعات مهمی است که نیازمند بحث و بررسی است زیرا در حقوق ایران، ابهاماتی در این خصوص وجود دارد. بر همین اساس، هدف مقاله حاضر بررسی رویکرد حقوق ایران و مصر نسبت به مرور زمان در اسناد تجاری است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد در حقوق مدنی ایران به دلیل نظریه شورای نگهبان مبنی بر رد تأثیر مرور زمان در امور حقوقی، مرور زمان حذف‌شده است؛ اما در قانون تجارت تأثیر مرور زمان در بی‌اعتباری طرح دعاوی در خصوص اسناد تجاری بعد از 5 سال را پذیرفته است. البته این امر صرفاً به این معنا است که در قالب اسناد تجاری امکان طرح دعوا وجود ندارد. ولی به‌عنوان سند عادی امکان طرح دعوا همچنان وجود دارد. در حقوق مصر نیز مدت 5 سال به‌عنوان مدت مرور زمان در طرح دعاوی مربوط به اسناد تجاری پذیرفته‌شده است.
نتیجه: نتیجه اینکه اگر چک، مشمول مرور زمان تجاری شود با توجه به سلب امتیاز تجاری آن مقررات ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی بر دعوا مطالبه خسارت تأخیر تأدیه حاکم است نه قانون صدور چک، بنابراین خسارت تأخیر تأدیه در این مورد، از روز مطالبه وجه و امتناع مدیون از پرداخت باوجود تمکن، محاسبه می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-    اسکینی، ربیعا، حقوق تجارت شرکت‌های تجاری، جلد دوم، چاپ دهم، تهران، انتشارات سمت،1392.
-    پوررحیمی صیقلانی، شبنم، دعاوی تجاری و تاثیر مرور زمان در آنها،هفتمین همایش ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزه علوم انسانی، مدیریت و کارآفرینی ایران، تهران، 1399.
-    جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلدچهارم، چاپ سوم، تهران، انتشارات کتابخانه گنج دانش،1386.
-      حمید، کامل، مرور زمان در دعاوی تجاری، چاپ اول، کتابکده آرشیدا، 1399.
-      داراب پور، مهراب، مسئولیت‌های خارج از قرارداد، چاپ اول، تهران، انتشارات مجد،1387.
-      دالوند، فضل اله، تقسیم مسئولیت مدنی، چاپ اول، اصفهان، انتشارات دادیار اصفهان،1386.
-    زندی، محمدرضا، اسناد تجاری(رویه قضایی دادگاه­های تجدیدنظر استان تهران در امور مدنی)، چاپ اول، تهران، انتشارات جنگل/ جاودانه،1392.
-    ساسان نژاد، امیرهوشنگ،مجموعه کامل قوانین و مقررات چک، چاپ چهارم، تهران، انتشارات فردوسی،1392
-      ستوده تهرانی، سید حسن، حقوق تجارت، جلد دوم، چاپ ششم، تهران، نشر دادگستر، 1384.
-      شمس، عبدالله، آیین دادرسی مدنی، جلد سوم، چاپ دوم، تهران، انتشارات دراک،1383.
-    صفایی، حسین، دوره مقدماتی حقوق مدنی(قواعد عمومی قراردادها)، چاپ اول، تهران، انتشارات میزان،1382.
-      صقری، محمد، حقوق بازرگانی اسناد، چاپ سوم، تهران، نشر شرکت سهامی انتشار،1394.
-    صیادی، مهدی، کتاب مرور زمان در اسناد تجاری - اسناد در وجه حامل دلالی، چاپ اول، تهران، انتشارات کمک آزمون عدالت گستر جم، 1401.
-    عرفانی، توفیق، اعسار در رویه قضایی(کاربردی و عملی)، چاپ دوم، تهران، انتشارات جنگل/جاودانه،1388.
-      عسکری، سامان؛ زرجان، رضا، مرور زمان در قانون تجارت، چاپ اول، تهران، انشارات مجد، 1401.
-      قاسم‌زاده، سید مرتضی، مبانی مسئولیت مدنی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات بهار،1387.
منابع عربی
-    سنهوری، عبدالرزاق (1958)، الوسیط فی الشرح القانون المدنی الجدید، جلدسوم، چاپ دوم، بیروت، داراحیاء التراث العربی،1958.
-      شفیق، محسن، القانون التجاری المصری، چاپ چهاردهم، القاهره، دارالمعارف اسکندریه،1954.
-    عالیه،سمیر،اصول القانون التجاری،اﻟﻄﺒﻌﺔ اﻟﺜﺎﻧﻴﺔ، ﺑﻴﺮوت،اﻟﻤﺆﺳﺴة اﻟﺠﺎﻣﻌﻴﺔ ﻟﻠﺪراﺳﺎت و اﻟﻨﺸﺮ و التوزیع،1996.
-    الیوسفی، هات محی الدین، الاثر المانع لاتفاق التحکیم و مدی تأثیره علی الاختصاص القضائی، سنکدریه، دارالفکرالجامعی، چاپ اول، 2014.