1
دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2
استادیار، گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/ejs.2024.446669.1726
چکیده
زمینه و هدف: بیع خون یکی از مسائل مستحدثه است که مربوط به عصر حاضر میباشد. بنابراین حکم آن به صورت صریح در شرع مشخص نشده است هدف مقاله حاضر بررسی کالاانگاری خون و بیع آن از منظر فقه و حقوق است. مواد و روشها: مقاله حاضر نظری و روش تحقیق توصیفی تحلیلی است. مواد و روش تحلیل دادهها نیز کیفی است و از فیشبرداری در گردآوری مطالب و دادهها استفاده شده است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافتهها: یافتهها نشان داد ابتدا بر اساس دیدگاه بسیاری از فقها هرگونه معاملهای که موضوع آن اشیاء نجس از جمله خون، باشد حرام و باطل بوده است. اما اکنون به عنوان یکی از مسائل مستحدثه حکم به حلال بودن خرید و فروش خون داده شده است، چرا که دارای منافعی هم چون نجات جان انسانهاست و این منفعت حلال فراگیر است و هم اکنون در جامعه انسانی به عنوان یک منفعت کاملاً پذیرفته شده مطرح است، بنابراین خرید و فروش خون حلال است. نتیجه: نتیجه اینکه در حال حاضر، خون مانند اعضای بدن انسان مالیت داشته و جداسازی آن برای انتقال به دیگری در موارد ضرورت و گرفتن عوض در برابر آن جایز شمرده شده است. مالکیت نداشتن انسان بر اعضای خود نیز نمیتواند مانع بیع باشد؛ زیرا سلطنت داشتن او بر اعضا در صحت بیع کفایت میکند.
اسماعیلی، اسماعیل، «خرید و فروش خون»، مجله کاوشی نو در فقه اسلامی، شماره اول، ۱۳۷۳.
امامی، سید حسن، حقوق مدنی، جلد اول و سوم، چاپ شانزدهم، تهران، انتشارات اسلامیه، 1381.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر، مبسوط در ترمینو لوژی حقوق، چاپ چهارم، تهران، انتشارات انتشارات گنج دانش، 1386.
رحمانی، محمد، «داد و ستد خون از منظر فقهای فریقین»، پژوهشنامه حکمت و فلسفه اسلامی، شماره هفتم، ۱۳۸۲.
عباسی، محمود؛ شفیعی، حسین؛ پورفتح الله، علی اکبر؛ امی، احمد،«دیدگاه اخلاقی خرید و فروش خون در اسناد بینالمللی و نظام های حقوقی»، مجله حقوق پزشکی، شماره سی و هشتم، پاییز 1395 .
قاسمی، محمدعلی، «بررسی فقهی خرید و فروش خون بند ناف»، مجله فقه و اجتهاد، شماره نهم، بهار و تابستان 1397 .
کاتوزیان، ناصر، اموال و مالکیت،چاپ پنجم، تهران، انتشارات میزان،1381 الف.
کاتوزیان، ناصر، شفعه وصیت و ارث، چاپ سوم، تهران، انتشارات میزان،1381 ب.
محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه: بخش مدنی 2، چاپ چهاردهم، تهران، انتشارات سمت، 1393.
محقق داماد، سید مصطفی،«جنایت بر اعضای بدن»، فصلنامه فقه پزشکی، سال دوم، شماره پنجم، 1389.
منابع عربی
ابن شعبه الحرّانی، ابومحمدالحسن ابن علی ابن الحسین، تحف العقول عن آل الرسول، تصحیح علی اکبر غفاری، چاپ دوم، قم، موسسه نشر اسلامی، 1404.
آصف محسنی، محمد، الفقه و مسائل طیبة، چاپ اول، قم، انتشارات بوستان کتاب، 1382.
امامخمینی، سید روحالله، بدائع الدرر فی قاعده نفی الضرر، جلد سوم، چاپ سوم، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1421.
امام خمینی، سیدروحالله، المکاسب المحرمه، جلد اول و سیزدهم، چاپ سوم، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1378.
انصاری، شیخ مرتضی، المکاسب(محرمه)، تحقیق و تصحیح میرشفیعی خوانساری،جلد اول، چاپ ششم، قم، موسسه الامام المنتظر (ع)، 1425.
انصاری، شیخ مرتضی، المکاسب(محرمه)، تحقیق و تصحیح میرشفیعی خوانساری، جلد دوم، قم، موسسه الامام المنتظر (عج)، 1425.
تبریزی،جواد ابن علی، ارشاد الطالب الی التعلیق علی المکاسب، جلداول، چاپ سوم،قم، موسسه اسماعیلیان ،1416.
حسینی عاملی، جواد ابن محمد، مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه، مصحح محمدباقر خالصی،جلد چهارم، چاپ اول، قم، دفتر انتشار اسلامی، 1419.
خوئی، ابوالقاسم، منهاج الصالحین، جلد اول و دوم،چاپ بیست و هشتم، قم، نشر مدینة العلم، 1412.
شهید اول، محمد بن مکی، اللّمعه الدمشقیه، جلد سوم، چاپ اول، قم، الهام، 1377.
علامه حلی، حسن ابن یوسف ابن مطهر اسدی، تذکره الفقهاء، جلد اول، چاپ اول، قم،موسسه آل البیت، 1388.
علامه حلی،حسن ابن یوسف ابن مطهر اسدی، منتهی الطالب فی تحقیق المداهب، جلد اول، چاپ اول، قم، مجمع البحوث الاسلامیه، 1412.
علامه حلی،حسن ابن یوسف ابن مطهر اسدی، نهایه الإحکام فی معرفه الأحکام،جلد دوم، چاپ اول، قم، موسسه آل البیت، 1419.
فاضل مقداد، مقداد بن عبداللّه، التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، جلد پنجم، چاپ اول، قم،کتابخانه آیت الله مرعشی، 1404.
محسنی، محمد آصف، الفقه و مسائل طیبه، جلد اول، چاپ اول، قم، بوستانکتاب، 2002.
محقق ایروانی، علی ابن عبد الحسین نجفی،حاشیه المکاسب، چاپ اول، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1406.
محقق حلّی، جعفر بن حسن،معتبر فی شرح المختصر، جلد اول، چاپ اول، قم، موسسه سید الشهداء،1407.
مرتضوی لنگرودی، سیدمحمدمهدی، شرح عبد الصاحب علی المکاسب، جلد اول، چاپ اول، قم، مکتبه المفید،1411.
مقدس اردبیلی، احمد ابن محمد، زبده البیان فی احکام القرآن، مصحح محمدباقر بهبودی، چاپ اول، تهران، المکتبه الجعفریه لاحیاء الآثار الجعفریه،1413.
مکارم شیرازی، ناصر، بحوث فقهیه هامه، چاپ چهارم، قم، مدرسه الامام علی بن ابی طالب (ع)، 1422.
نراقی، احمد ابن محمد مهدی،مستند الشیعه، جلد اول و دوم، چاپ سوم، قم، موسسه آل البیت، 1419.
نوری، حسینبن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، جلددوم، چاپ دوم، قم، موسسه آل البیت (ع)و الاحیا التراث، 1320.
یوسفی,مریم , مقتدایی,فائزه و آخوندی,سارا . (1404). کالاانگاری خون و بیع آن از منظر فقه و حقوق. فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7(1), 17-32. doi: 10.22034/ejs.2024.446669.1726
MLA
یوسفی,مریم , , مقتدایی,فائزه , و آخوندی,سارا . "کالاانگاری خون و بیع آن از منظر فقه و حقوق", فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7, 1, 1404, 17-32. doi: 10.22034/ejs.2024.446669.1726
HARVARD
یوسفی مریم, مقتدایی فائزه, آخوندی سارا. (1404). 'کالاانگاری خون و بیع آن از منظر فقه و حقوق', فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7(1), pp. 17-32. doi: 10.22034/ejs.2024.446669.1726
CHICAGO
مریم یوسفی, فائزه مقتدایی و سارا آخوندی, "کالاانگاری خون و بیع آن از منظر فقه و حقوق," فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی, 7 1 (1404): 17-32, doi: 10.22034/ejs.2024.446669.1726
VANCOUVER
یوسفی مریم, مقتدایی فائزه, آخوندی سارا. کالاانگاری خون و بیع آن از منظر فقه و حقوق. مطالعات فقه اقتصادی, 1404; 7(1): 17-32. doi: 10.22034/ejs.2024.446669.1726