فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

مبانی حقوقی خسارت دریایی در حقوق ایران و انگلیس و مقایسه با نهادهای مشابه بین‌المللی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
2 استادیار گروه حقوق، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران
10.22034/ejs.2025.498752.2015
چکیده
زمینه و هدف: خسارت مشترک دریایی از موضوعات مهم حقوق دریایی است که بررسی آن از اهمیت و ضرورت بالایی برخوردار است. بررسی مبانی خسارت دریایی به خصوص با رویکرد تطبیقی می‌تواند تصویر دقیق‌تری از خسارت مشترک دریایی در حقوق ایران ارائه نماید. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی مبانی حقوقی خسارت دریایی در حقوق ایران و انگلیس و مقایسه با نهادهای مشابه بین‌المللی است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر، توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: نظریه عدالت و دارا شدن بلاجهت، نظریه قرارداد، نظریه نمایندگی، از مهمترین مبانی خسارت مشترک دریایی است. یک عمل حقوقی نامعین است که در راستای رفع نیازهای بشری به جهت مصالح مشترک در امور حمل و نقل دریایی تعیین و تثبیت گردیده است، به‌گونه ای که اغلب مقررات حقوقی کشورهای دریایی، آن را به عنوان یک واقعیت حقوقی پذیرفته‌اند، در واقع ماهیت حقوقی خسارت مشترک، یک عمل حقوقی خاص و غیر معین است که وفق آن با تحقق شرایط لازمه، خود به خود مسئولیت اشخاص ذینفع در سفر دریایی در جبران غرامت به شخص متضرر بر اساس نهاد خسارت مشترک تحقق می‌یابد، مشروط به اینکه، اشخاص ذینفع، توافقی مغایر آن منعقد ننموده باشند.
نتیجه: نتیجه اینکه خسارت مشترک دریایی مسئولیت مدنی، با قرارداد حمل و کنوانسیون‌های ناظر بر قرارداد حمل، با قرارداد حمل در کنوانسیون هیگ ویزبی و کمک و نجات دریایی مشابهت و همپوشانی دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • کاتوزیان ناص، حقوق مدنی (الزامات خارج از قرارداد- مسئولیت مدنی)، جلد اول، چاپ بیست و یکم، تهران، نشرشرکت سهامی انتشار، 1390.
  • کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی (مسئولیت مدنی)، جلد دوم، چاپ بیست و پنجم، تهران، نشر شرکت سهامی انتشار، 1394.
  • اعلائی فرد، محمدعلی، حقوق دریایی، چاپ اول، تهران، انتشارات نخل دانش، 1387.
  • نجفی اسفاد، مرتضی، حقوق دریایی بر پایه قانون دریایی ایران و مقررات بین‌المللی دریایی، چاپ اول، تهران، انتشارات سمت، 1387.

منابع عربی

  • سبکی، امام تاج الدین، الاشباه و النظائر، جلد اول، چاپ اول، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1411.
  • السنهوری، عبدالرزاق احمد، نظریه الالتزام بوجه عام فی شرح القانون المدنی الجدید، جلداول، چاپ سوم، بیروت، دارالحیاء التراث العربی، 1981.
  • طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، عروه الوثقی، جلد دوم، چاپ دوم، قم، انتشارات جامعه مدرسین قم
  • طرابلسی (ابن براج)، عبدالعزیز (1406)، المهذب، جلد دوم، چاپ دوم، قم، موسسه نشر اسلامی، 1375.
  • علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر، تحریرالاحکام. جلد دوم، الطبعه السادس، قم، موسسه آل بیت، 1410.
  • کمال طه، مصطفی، اساسی‌ات القانون البحری، الطبعه الاولی، بیروت، منشورات الحلبی الحقوقیه، 2006.
  • مقدادی، عادل علی عبدالله، القانون البحری وفقا للقانون البحری العمانی، الطبعه الاولی، عمان، المکتب الجامعی الحدیث، 2008.
  • موسوی خوبی، سید ابوالقاسم، مبانی تکمله المنهاج، جلد اول، چاپ دوم، قم، انتشارات مدینه العلم، 1410.

منابع لاتین

  • Astle, William, International Rules of Law Relating to Bills of Lading, 1th ed,NewYork,Fairplay Publications,1982.
  • Bonnecase, Julian, Précis Elementaire de Droit Maritime, 1th ed,UK,Publisher Recueil Sirey,1932.
  • Buglass, Leslie J, Marine Insurance Digest, 1th ed,UK, Publisher Cornell Maritime ,1959.
  • Colinvaux, Raoul P,Carriage by Sea, 2th ed,UK, Publishing Stevens & Sons,1982.
  • Colinvaux, Raoul P, British Shipping Laws, 3th ed,USA,Publishing Carriage by Sea,1981.
  • Danjon, Daniel ,Traité de Droit Maritime, 2th ed,France, Publishing Recueil Sirey.,1027.
  • Danjon, Daniel, Manuel de Droit Matitime, Librairie Generalle de Droit et de Jurisprudence, 1th ed,France,Group publication title.1921.
  • Danjon, Donial, Traité de Droit Maritime, 6th ed,France,publication T.3,1927.
  • Dockray, Martin, Cases and Materials on The Carriage of Goods by Sea, 5th ed, New York, publication Professional Books,1987.
  • Donaldson, J F; Ellis, C T; Staughton, C S , Britsh Shipping Law, The Law of General Average, 2th ed,London,publication Stevens & Sons.1964.
  • Georges, Ripert , Droit Maritime, 6th ed,UK,publication Rousseau et Cie Editeurs,1930.
  • Reymond Gouilloud, Martine,Droit Maritime, 7th ed,UK,Published Libraire Dalloz,1988.
  • Richardson, John ,The Hague and Hague- Visby Rules, 3th ed,London, Published LLP,1998.
  • Ripert, G; Roblot, R ,Traité de Droit Commercial- Tome 2, 3th ed,Germain,Published L. G.D.J.,2000.
  • Robert H, Brown, Marine Insurance- Hull Practice, 1th ed,NewYork, Published Witherby & co ltd,1983.
  • Rodiere, Rene;et al, Droit Maritime, 2th ed,French, Published Dalloz,1974.
  • Rodière, Réne;et al, Emmanuel du Pontavice ,8th ed,NewYork, Published Droit Maritime Dalloz,1997.
  • Rose, F D, General Average Law and Practice, 6th ed,UK. Published LLP,1997.
  • Tetley, William, Marin Cargo Claim, 5th ed,French,Published Butterworths,1978.
  • Werner, Raynald, Traité de Droit Maritime, 3th ed, Genève,Published Librairie Dalloz,1921.
  • Wilson, John F, Carriage Goods by Sea, 2th ed,London, Published Longman,2008.