فصلنامه علمی مطالعات  فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

توقف در ورشکستگی بانک‌ها و مؤسسات مالی و نقش بانک مرکزی در احراز آن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
2 استادیار گروه حقوق و علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
10.22034/ejs.2025.444811.1709
چکیده
زمینه و هدف: بانک‌ها و مؤسسه‌های مالی به دلیل نقش محوریی که در تأمین مالی و گردش پول و ثروت در جامعه دارند، نیروی محرکه اقتصاد هر کشور محسوب می‌شوند. هر گونه اختلال در عملیات آنها آثار بسیار مخربی بر نظام مالی کشورها بر جای خواهد گذاشت که می‌تواند به بحران‌های پولی منجر شده و تبعات اقتصادی و حتی اجتماعی، سیاسی و امنبتی غیرقابل پیش‌بینی‌ای را در پی داشته باشد؛ ازاینرو در نظام‌های پولی دنیا چگونگی برخورد با این پدیده اهمیت ویژه‌ای داشته و با حساسیت بسیار انجام می‌شود. هدف مقاله حاضر، بررسی توقف در ورشکستگی بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری و نقش بانک مرکزی در احراز ورشکستگی و عملیات تسویه است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد بانک مرکزی در احراز توقف و تصفیه امور ورشکستگی بانک‌ها و مؤسسات مالی نقش نظارتی دارد و این نظارت استصوابی است.
نتیجه: ملاک توقف در ورشکستگی بانک‌ها و مؤسسات مالی آستانه نظارتی است که در مقررات پولی و بانکی تعیین می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • احمدیان اعظم؛ گرجی، مهسا، «تبیین الگوی پیش­بینی ورشکستگی جهت شناسایی بانک­های سالم و در معرض خطر»، فصلنامه مدیریت دارایی و تأمین مالی، شماره سوم،1396.
  • احمدیان، اعظم، گزارش ارزیابی شاخص­های سلامت بانکی در بانکهای ایران (1391-1390)، چاپ اول، تهران، نشر پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران،1392.
  • اسکندری، زهرا؛ اخگرپور، لیلا، «مفاهیم مدل‌های سرمایه نظارتی و نقاط ضعف آنها»، نشریه دنیای اقتصاد، شماره نود و چهارم، 1402.
  • امیری، هیوا؛ دهدار، فرهاد؛ عبدلی، محمدرضا، «طراحی و ارائه مدلی بهینه جهت تعیین ریسک (ورشکستگی) نکول بانک‌ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی بر مبنای تحلیل تمایزی(تشخیصی)»، فصلنامه علمی اقتصاد و بانکداری اسلامی، شماره سی و نهم،1401.
  • باقری، محمود؛ توسلی، محمدسجاد، «بررسی مسائل حقوقی ورشکستگی بانکهای چندملیتی»، مجله حقوقی بین‌المللی، شماره چهل و نهم، 1392.
  • تقوی، مهدی؛ خدائی وله زادفر، محمد، «ارزیابی و ارائه الگوی مناسب برای شناسایی، اندازه گیری و کنترل ریسکهای مالی در مؤسسات مالی و اعتباری (مطالعه موردی بانک ملت)»، نشریه پژوهش‌های مدیریت، شماره هشتاد و ششم، 1389.
  • تقی نژادعمران، وحید؛ میلادعلمی، زهرا؛ حسین پور، فاطمه زهرا، «بررسی اثر تعیین کننده‌های اهرم بانکی در چرخه‌های اقتصادی»، نشریه پژوهش‌های اقتصادی ایران، شماره هشتاد و هشتم، 1399.
  • حسین پور، ایمان، «ورشکستگی بانک در حقوق ایران»، پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی، سال 1390.
  • خاکسارآستانه، سمانه؛ گوهررستمی، مهدی، «بررسی تأثیر کفایت سرمایه بر شاخص کارایی اقتصادی بانکهای دولتی در ایران»، فصلنامه مطالعاتی در مدیریت بانکی و بانکداری اسلامی (موسسه عالی آموزش بانکداری ایران)، شماره بیست و سوم، 1402.
  • دهقان درست، مرتضی؛ حیدری، حسن؛ بشیری، سحر، «نقش بانکی در پویایی‌های بخش اقتصاد کلان ایران در قالب یک مدل تعادل عمومی تصادفی پویا»، فصلنامه پژوهشهای اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، شماره دوم، 1401.
  • ذالبگی دارستانی، حسام، «عوامل مؤثر بر ثبات در شبکه بانکی ایران»، نشریه پژوهش‌های پولی ـ بانکی، شماره بیستم، 1393.
  • رضوی، مهدی؛ سهرابی، ابراهیم، عملیات بانکداری داخلی، جلد دوم، چاپ اول، تهران، انتشارات سمت، 1400.
  • سلطانی، محمد، حقوق بانکی، چاپ دوم، تهران، انتشارات بنیاد حقوقی میزان، 1398.
  • سلیمی فر، مصطفی؛ قوی، مسعود، «تسهیلات بانک‌ها و سرمایه گذاری خصوصی در ایران»، نشریه پژوهش‌های اقتصادی ایران، شماره سیزدهم، 1381.
  • شاهچرا، مهشید؛ ولیزاده، مهناز، «تأثیر اهرم بانکی بر سودآوری با هدف تقویت نظام اعتباری در شبکه بانکی کشور»، فصلنامه مطالعات مالی و بانکداری اسلامی، شماره هشتم، 1397.
  • شیروانی، خدیجه، «نظام حقوقی حاکم بر ورشکستگی بانکها (مطالعه تطبیقی در حقوق آمریکا و ایران با تأکید بر موازین فقه امامیه)»، رساله دکتری، تهران، دانشگاه شهید مطهری، 1398.
  • صقری، محمد، حقوق بازگانی ـ ورشکستگی، جلد دوم، چاپ دوم، شرکت سهامی انتشار، 1388.
  • طالبی، محمد؛ سلگی، محمد، «بررسی رابطه بین ریسک و نسبت کفایت سرمایه شواهدی از بانکهای ایرانی»، فصلنامه پژوهش‌های پولی ـ بانکی، سال نهم، شماره سی‌ام، ۱۳۹۵.
  • طباطبایی نژاد، سیدمحمد، «کاستی‌های نظام ورشکستگی بانکها در ایران»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، شماره اول،1394.
  • عبداللهی پور، محمدصادق؛ بت شکن، محمدهاشم، «راهکارهای بازسازی مالی بانکها در ایران»، فصلنامه علمی مدیریت دارایی و تأمین مالی، شماره چهارم، 1399.
  • عزیزیان­ گیلان، ماجد،«چارچوب قانونی ورشکستگی بانک‌ها در حقوق ایران»، مجله تازه‌های اقتصاد، شماره یکصد و چهلم،1392.
  • علوی، سید محمود؛ کمیجانی، اکبر، «کارایی سیاست‌های پولی در اثربخشی بر تورم و رشد اقتصادی در ایران»، نشریه سمینار اقتصاد ایران در دهه سوم بعد از انقلاب، شماره اول، 1379.
  • عیسائی تفرشی، محمد؛ شیروانی، خدیجه، «تحلیل مفهوم و معیارهای توقف بانک‌ها در حقوق آمریکا و ایران»، فصلنامه علمی حقوق تطبیقی، شماره اول، 1401.
  • فتاحی، شهرام؛ رضایی، مهدی؛ جاهد، طاهره، «تأثیر سلامت بانکی بر سودآوری بانک‌های تجاری (رویکرد رگرسیون پانل آستانه)»، نشریه راهبرد مدیریت مالی، شماره شانزدهم، 1396.
  • فراهانیان، سیدمحمدجواد، «بررسی نظام‌های نظارتی در بازارهای مالی»، مجله اقتصادی، شماره­های نهم ودهم، 1394.
  • محرابیان، آزاده؛ بهرامی زنوز، پریما؛ امین رشتی، نارسیس؛ سیفی پور، رؤیا، «بررسی تأثیر متغیرهای بانکی بر نسبت کفایت سرمایه در سیستم بانکداری اسلامی مالزی و بانک­های خصوصی ایران»، نشریه تحقیقات مدل سازی اقتصادی، شماره چهل و پنجم،1400.
  • مرتضوی، سیدمرتضی؛ شکرخواه، جواد، «شناشایی ضعف­های نظام کنترلهای داخلی در بانکهای ایران»، نشریه پژوهش‌های حسابداری مالی، شماره اول، 1401.
  • نصیری، دانیال؛ نصیری، عزت اله،«ورشکستگی بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری با نگاهی به کفالت بانکی»، نشریه پژوهش‌های حقوقی، شماره چهل و ششم، 1400.
  • نیکبخت، محمدرضا؛ قربانی، محمود، «شناسایی شاخصهای بانک‌های در معرض بحران ورشکستگی بر اساس روش تحلیلتم»، فصلنامه علمی مطالعات تجربی حسابداری مالی، شماره شصت و ششم، 1399.
  • هیدی ماندانیس، شونر؛ تیلور، مایکل، «مروری بر ادبیات نظری ورشکستگی بانکها»، ترجمه حمید، قنبری، فصلنامه تازه‌های اقتصاد، شماره یکصد و چهلم،1392.

 

 

 

منابع لاتین

  • Altman, Edward I, Hotchkiss, Edith,, Mooradian, Robert M,,"Bankruptcy and the Resolution of Financial Distress", Published in the Journal of Banking & Finance,No.25, 2004.
  • Angeloni,Ignazio,, Ehrmann, Michael,"The Interaction between Monetary and Fiscal Policy The Role of Banks International ",Journal of Central Banking,No15,2021.
  • Beck,Thorsten,, Cordella, Tito,, Cull, Robert,, Soledad, Maria,, Peria, Martinez, Bank Supervision and Corruption in Lending Authors ", Journal of Monetary Economics, No.87,2018.
  • Cecchetti,Stephen G. and Disyatat, Piti,Central Bank Tools and Liquidity Shortages, 4st Edition, New York, Published in the Federal Reserve Bank, 2010.
  • Gropp,Reint,, Mosk, Thomas,, Ongena, Steven," The Impact of Bank Supervision on Risk Tak ing Evidence from a Natural Experiment Authors ", Carlo Wix Journal(Journal of Money, C redit and Banking),No.45, 2019.
  • Kumar, Arun and Kavitha, R. V, "Financial Fraud: A Risk That Corporate Governance Cannot Ignore",Published in the International Journal of Law and Management,No.78,2018.
  • Kumhof,Michael,, Laxton, Douglas,"Monetary and Fiscal Policy Interactions in a Micro-Funded Model of a Monetary Union", Journal of International Economics, No.35.,2013
  • Masciandaro, Donato and Quintyn, Marc,"The Role of Central Banks in Bank Supervision", Published in the Journal of Financial Stability,No.45,2013.
  • Mojon,Benoît & Smets, Francesco," Monetary and Fiscal Policies Interaction in Monetary Unions", Journal of Money Credit and Banking.No.14,2002.
  • Narain, Aditya," Financial Stability and Bank Supervision New Directions for Asia Authors Purna Saggurti", Journal International Monetary Fund (IMF),No.15, 2019.
  • Olayinka, O,, Adewale, A. A and Oluwaseun., O. A. "Risk Assessment in Financial Institutions: A Case Study of Nigerian Banks", Published in the International Journal of Financial Research,No.65,2023.
  • Taktak, N. B,, Zouari, S. B. S & Boudriga, A," Capital Adequacy and Banks' Profitability An Empirical Evidence from Egypt", published in African Development Review,No.68,2010.
  • VanHoose,David "Bank Supervision Regulation and Financial Stability Evidence from the United States Authors ", Journal of Financial Stability,No.67. 2017.
  • Weber, O & Remer, S, The Role of Banks in Financing Sustainable Development, 1st Edition, London, eBook Puجمشblished,2011.