فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی

رویکرد حقوق کیفری نسبت به جرائم مربوط به فساد اقتصادی نمایندگان مجلس

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
محمد جواد خسروی 1
محسن شکرچی‌زاده 2
مهدی جلیلیان 3
1 دانشجوی دکتری رشته حقوق جزا و جرم‌شناسی، گروه حقوق، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران
2 استادیار، گروه حقوق، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران
3 استادیار، گروه حقوق، واحد نجف‌آباد ، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد ، ایران.
10.22034/ejs.2025.442458.1693
چکیده
زمینه و هدف: فساد اقتصادی نمایندگان مجلس از موضوعات مهمی است که تأثیر منفی شدیدی بر اعتماد عمومی جامعه دارد. بر همین اساس هدف مقاله حاضر، بررسی رویکرد حقوق کیفری نسبت به جرائم مربوط به فساد اقتصادی نمایندگان مجلس است.
مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.
یافته‌ها: یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که در خصوص جرائم مربوط به فساد اقتصادی نمایندگان مجلس، قواعد ویژه حقوقی وجود ندارد و مقابله با جرائم آنها در این زمینه تابع قواعد کلی حاکم بر جرائم و فساد اقتصادی است. ارتشاء، اختلاس، تصرف در اموال دولتی، اخذ پورسانت، تحصیل مال نامشروع، تدلیس در معاملات دولتی، سوء استفاده از مقام یا موقعیت اداری و سیاسی از مهمترین جرائم مربوط به فساد اقتصادی است که نمایندگان مجلس ممکن است مرتکب شوند. قانون‌گذار برای جرائم مورد اشاره مجازات‌هایی چون جزای نقدی، حبس، مصادره اموال و محرومیت های شغلی در نظر گرفته است.
نتیجه: باوجود اهتمام قانون‌گذار در جرم‌انگاری و تعیین مجازات جرائمی که ممکن است نمایندگان مجلس مرتکب شوند؛ اما مقابله با جرائم مربوط به فساد اقتصادی آنها با چالش‌هایی مواجه است. امکان توبه در جرائم حدی و تأثیر آن بر فساد اداری اقتصادی و عفو مجرمین اقتصادی مهمترین چالش‌ها در این زمینه است.
کلیدواژه‌ها
اشخاص ثالث
مدیران
شرکت سهامی
معاملات
خسارت
موضوعات
  • اسجوگران، واسکوج، «مفهوم جرم اقتصادی و تحولات آن»، نشریه تعالی حقوق، شماره ششم، 1389.
  • ایمانی، عباس، فرهنگ اصطلاحات حقوق کیفری، چاپ اول، تهران، نشر آریان،1382.
  • بیابانی، غلامحسین،«بررسی مسئولیتهای اجتماعی رسانه در پیشگیری و مقابله با جرائم سازمان یافته»، رساله دکتری، تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات،1390.
  • پرادل، ژان، تاریخ‌اندیشه‌های کیفری، مترجم علیحسین نجفی ابرندآبادی، چاپ سوم، تهران، انتشارات سمت ،1381.
  • پیمانی، ضیاالدین، جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات میزان،1380.
  • جزایری فارسانی، سید عباس، معامله در مقام‏ رشوه،چاپ اول،تهران، نشر در روزنامه اطلاعات،1381.
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، چاپ چهارم، تهران، انتشارات گنج دانش ،1377.
  • حسینی، سعید، «بررسی نظریه برچسب زنی»، فصلنامه حقوق مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره چهارم،1391.
  • رئیس دانا، فریبرز،آسیب‌های اجتماعی ایران(چکیدة مباحث مطرح شده در محور جرائم مالی- اقتصادی)، چاپ اول، تهران، انتشارات آگه،1383.
  • زراعت، عباس، شرح قانون مجازات اسلامی، جلد اول، چاپ سوم، تهران، نشر فیض، 1379.
  • سرخوش، جواد؛ مویدی، شمسی، «بررسی مجازات اختلاس درحقوق ایران»، تهران، سومین کنفرانس ملی حقوق در چشم انداز ۱۴۰۴ ،1399.
  • شامبیاتی، هوشنگ، جرائم علیه اموال و مالکیت، چاپ دوم، تهران، انتشارات ویراستار،1375.
  • شجاعی، فیاض، «بررسی جرم تصرف غیرقانونی در وجوه و اموال دولتی و عمومی در حقوق کیفری ایران»، پایانامه کار شناسی ارشد، به راهنمایی استاد محمدجعفر حبیب زاده، تهران، دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس،1377.
  • شفیعی خورشیدی، علی اصغر، فساد اقتصادی و روش‌های پیشگیری از آن، چاپ اول، تهران، مرکز مطالعات مرکز مطالعات و توسعه قضائی،1386.
  • عباس زادگان، محمد، فساد ادرای، چاپ چهارم، تهران، انتشارات دفتر پژوهش‌های فرهنگی،1383.
  • عشماوی، سعدالدین محمد، مروری بر جرائم اقتصادی کشورهای عربی، ترجمه حسین نصراللهی و سید عیسی حسینی، چاپ اول، تهران، انتشارات ناجا،1386.
  • گلدوزیان،ایرج، بایسته‌های حقوق جزای اختصاصی، چاپ دوم، تهران، بنیادحقوقی میزان،1389.
  • لوک بَچِر، ژان؛کلوُز،نیکلا،«جرم اقتصادی و کنترل آن»، ترجمه شهرام ابراهیمی، مجله حقوقی دادگستری، شماره بیست و یکم،1386.
  • محمدی، حمید، ضبط- مصادره و استرداد اموال، چاپ اول،تهران، انتشارات گنج دانش،1390.
  • مهدی پور، اعظم، سیاست کیفری افتراقی در قلمرو بزهکاری اقتصادی،چاپ اول، تهران، نشرمیزان،1390.
  • میرمحمدصادقی، حسین، حقوق کیفری اختصاصی (جرایم علیه اموال و مالکیت) (کلاهبرداری- خیانت در امانت- سرقت و صدور چک پرداخت نشدنی) (مطالعه تطبیقی). چاپ سی و یکم، میزان، 1389.
  • میرمحمدصادقی، حسین،جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی،جلد سوم، چاپ دوم، تهران،نشر میزان، 1381.
  • میرمحمدصادقی، حسین، جرائم علیه اموال و مالکیت،جلد دوم، چاپ بیستم، تهران، نشر میزان، 1379.
  • ولیدی، محمد صالح، حقوق جزا اختصاصی، چاپ اول، تهران، انتشارات امیر کبیر،1380.

 

فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 24
فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی
بهار 1404
صفحه 49-64