Strategic Studies of Jurisprudence and Law

Strategic Studies of Jurisprudence and Law

Women’s Economic Participation in Family Wealth Creation: A Jurisprudential-Legal Analysis of the Source of Financial Entitlement

Document Type : research

Author
Sakineh Azari
Department of Law, ST.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
10.22034/ejs.2026.604564.2228
Abstract
Background and purpose: Women’s economic participation within the family transcends mere independent employment; it encompasses investment, direct labor, and economic management—actions that create, increase, or preserve family wealth. This study aims to explain the jurisprudence and legal aspects of women’s economic contribution to generating family wealth.
Materials and Methods:: This research is theoretical, utilizing a descriptive-analytical methodology to examine the legal framework of this issue.
Ethical Considerations: Throughout this study, principles of originality, honesty, and research integrity have been strictly upheld.
Findings: Such participation does not independently confer co-ownership of family wealth without a recognized legal basis. However, financial entitlement is established upon verifying effective contribution, value creation, clear attribution of benefits to the woman’s labor or capital, a causal link, and the absence of gratuitous intent (tabarru’) or the presence of a valid contract. The resulting financial impact must remain strictly proportional to the nature and legal basis of said participation.
Conclusion: There is no inherent legal necessity between “participation in wealth creation” and “ownership of wealth.” This study introduces a five-stage model for verifying a woman’s financial entitlement, based on participation, economic value, attribution, legal origin, and absence of gratuitous intent. Thus, a woman may earn a right to fair wages (ujrat al-mithl), profit shares, or capital restitution, rather than automatic co-ownership of all assets.
Keywords
Women&rsquo
s Economic Participation, Family Wealth, Financial Entitlement, Spousal Financial Independence, Ujrat al-mithl, Imami Jurisprudence
Subjects
منابع
-      قرآن کریم.
-      قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
-      ابراهیم پور، نهال، خندانی، سید پدرام، و ره انجام، حمیده. (1400). بررسی مبانی و شرایط اصل حاکمیت اراده در حقوق مالی زوجین در حقوق ایران، فقه و حقوق انگلیس. ماهنامه جامعه شناسی سیاسی ایران، 4(3)، 579-592.
-      ابراهیمی ترکمان، ابوذر، و خلیجیان، فاطمه. (۱۳۹۶). مطالعه تطبیقی نوآوری‌های قانون حمایت خانواده سال ۹۱ در حقوق مالی اجرت‌المثل و نحله با فقه امامیه. نشریه تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری، ۱۳(۱)، 54-11.
-      باقری، پرویز، و نیکوخصال، معصومه. (۱۴۰۳). بازاندیشی حقوقی ـ فقهی کار خانگی زن. دیدگاه‌های حقوق قضایی، ۲۹(۱۰۸)، 29-7.
-      دادمرزی، سید مهدی، و محجوب، سعید. (۱۴۰۳). اصل قرآنی استقلال مالی زن با تمرکز بر نکاح به عنوان موقعیت توسعه‌دهنده و محدودکننده آن در شریعت اسلامی و حقوق موضوعه ایران. قرآن، فقه و حقوق اسلامی، ۱۰(۲۰)، ۷۹–۱۰۴.
-      رنجبر، سپیده، صفایی، سید حسین، بادینی، حسن، و امینی، منصور. (۱۴۰۴). «فرض رابطه سببیت و سبب مجمل در حقوق ایران و انگلیس». حقوق اسلامی، ۲۲(85)، 179-207.
-      زین‌الدینی، فاطمه، و قره‌چمنی، فاطمه. (۱۴۰۳). «بررسی حقوق مالی و اقتصادی زن در پرتو تحولات اجتماعی: رویکردی نوین به نظام استقلال و اشتراک اموال در بستر خانواده ایرانی». مطالعات راهبردی زنان، ۲۶(۱۰۳)، 101-75.
-      سایه‌ارسی، ایرج و باقری، شهلا. (۱۳۹۰). ارزش‌گذاری کار خانگی زنان در ایران به روش هزینه جایگزین. زن در توسعه و سیاست، ۹(۳)، ۵۵-۸۴.
-      طاهری، علی‌اکبر، چهکندی‌نژاد، علی، رضوی، سیدمحمد، «تأملی فقهی و حقوقی در اجرت‌المثل زوجه و نقد تبصره الحاقی ماده ۳۳۶ ق.م»، فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی، شماره سوم، سال چهارم، ۱۴۰۱.
-      غلامی، نگین. (۱۴۰۴). تحلیل انتقادی اجرت‌المثل ایام زوجیت در حقوق ایران. فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، ۳۰(۸۳)، 74-93.
-      قویدل، صالح. (۱۳۹۸). مشارکت اقتصادی زنان و شاخص‌های کلان اقتصادی. تهران: معاونت توسعه کارآفرینی و اشتغال، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی.
-      کهنسال کلکناری، مریم، بحرینی، محمدجواد، و عسگری، علیرضا. (۱۴۰۴). «آسیب‌شناسی حقوق مالی زوجه در قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱». پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست، ۷(۱)، ۱۴۴–۱۵۹.
-      محقق داماد، سید مصطفی. قواعد فقه (جلد1). تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، 1406ق.
-      محمدعلی ابراهیم، نیره، آقایی بجستانی، مریم، امام، سیدمحمدرضا، «اشتغال زن در اقتصاد خانواده از نگاه فقه و حقوق موضوعه»، فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی، شماره دوم، سال چهارم، ۱۴۰۱.
-      مظلوم‌زاده، آمنه، «حقوق مالی و اقتصادی زنان در فقه و حقوق با تأکید بر مالکیت»، فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی، شماره اول، سال ششم، 1403.
-      میرهاشمی، زهرا سادات. (۱۴۰۳). پیامدشناسی اجرت‌المثل کار خانگی زن و نقش آن در سیاست‌گذاری و توسعه تحکیم خانواده و افزایش جمعیت. زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، ۲۲(۳)، ۸۲۳–۸۴۲.
-      نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، جلد هفدهم، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۴.
-      وفائی، مسعود؛ میرداداشی، سید مهدی؛ و دلشاد معارف، ابراهیم. (۱۴۰۲). «نقش قائم‌مقامی عینی در تشخیص اموال زوجین از منظر حقوق اسلام و فرانسه». مطالعات اسلامی زنان و خانواده، ۱۰(۱)، ۲۷–۴۸.
-      ولویون، رضا، و نجف‌زاده، علی. (۱۴۰۱). تحلیل فقهی ـ حقوقی عقد شرکت مدنی با تأکید بر خلأها و ضرورت‌ها. پژوهش حقوق خصوصی، ۱۰(۳۹)، 1-14.
Strategic Studies of Jurisprudence and Law
Volume 7, Issue 1 - Serial Number 24
Studies of economic jurisprudence
Winter 2025
Pages 249-264