Strategic Studies of Jurisprudence and Law

Strategic Studies of Jurisprudence and Law

Participatory Criminal Policy in Preventing Tax Violations: An Economic Jurisprudence and Criminal Justice Approach

Document Type : research

Authors
1 Department of Criminal Law and Criminology, Qo.C., Islamic Azad University, Qom, Iran.
2 Department of Criminal Law and Criminology, Qo.C., Islamic Azad University, Qom, Iran
3 Department of Criminal Law and Criminology, Amin University of Law Enforcement Sciences, Tehran, Iran.
10.22034/ejs.2026.581797.2170
Abstract
Background and Aims: Taxation is one of the most significant instruments for securing public resources and achieving economic justice in governance systems. However, the expansion of tax violations and the limited effectiveness of purely punitive approaches indicate that effective prevention requires more comprehensive strategies. This study aims to explain the role of participatory criminal policy in preventing tax violations, with an emphasis on the foundations of economic jurisprudence and its connection to criminal justice.
Materials and Methods: This research is theoretical in nature and employs a descriptive‑analytical method.
Ethical Considerations: In order to organize this research, while observing the authenticity of the texts, honesty and fidelity have been observed.
Findings: Active participation of the government, civil society, media, and taxpayers—through tax education, information transparency, strengthening tax compliance culture, and creating incentive mechanisms—can reduce the factors leading to tax violations. Moreover, principles of economic jurisprudence such as justice, public interest, and social cooperation provide significant capacity for enhancing the legitimacy of the tax system and strengthening its social acceptance.
Conclusion: Combining participatory criminal policy with the principles of economic jurisprudence can provide an effective framework for sustainable prevention of tax violations by increasing public trust, strengthening tax culture, and promoting criminal justice.
Keywords
Subjects

-    ابراهیمی، شهرام (1402). پاسخ واکنشی دوگانه در برابر بزه_تخلف مالیاتی در حقوق ایران و فرانسه. آموزه های حقوق کیفری، 20(25)، 3-38.
-        ابن اثیر، علی بن ابی‌الکرم (1435). اسد الغابة. تهران: انتشارات إسماعیلیان.
-        اربلی، علی بن عیسی (1440). کشف الغمه. بیروت: دار الاضواء.
-    ایمانی خوشخو، محمدحسین، و امیرمستوفیان، طیبه. (1397). ارتقای فرهنگ مالیاتی و تأثیر آن بر گسترش چتر مالیاتی و شناسایی مؤدیان جدید. پژوهشنامه مالیات، 26(37 (مسلسل 85) )، 117-146.
-    آقابیگی، سجاد. (1397). خصوصی سازی عدالت کیفری. کنفرانس بین المللی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران.
-    تاجمیرریاحی، حسین، و آل محمد، سیده فاطمه. (1399). واکاوی و نقد سیاست جنایی جرایم مالیاتی. پژوهشنامه مالیات، 28(46 (94 مسلسل) )، 25-50.
-    تقی زاده، مریم، نوبهار، رحیم، و غلامی دون، حسین. (1398). مبانی ارزیابی سیاست جنایی. مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، 49(2 )، 353-371.
-    جمشیدی، علیرضا. (1388). گفتمان پیشگیرانه سیاست جنایی مشارکتی در لوایح قضایی. مجله تحقیقات حقوقی، -(1 (ویژه نامه))، 231-256.
-    حبیبیان نقیبی، مجید، و کفشگر جلودار، حسین. (1394). بررسی راهکارهای فقهی- قانونی جرایم در نظام مالیاتی. پژوهشنامه مالیات، 23(28 (مسلسل 76))، 117-142.
-    حر عاملی، محمد بن حسن (1437). وسائل الشیعه، ج ۶، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
-    حسینی، سیده سمانه، کاظمی گلوردی، محمدرضا، و شایگان فرد، مجید. (1400). میانجیگری به مثابه سیاست جنایی مشارکتی در مجازات های تعزیری. کارآگاه، 15(55 )، 131-151.
-    حمزه پور، محمدحسین، صدر، سیدکاظم، و کفایی، سیدمحمدعلی. (1381). بررسی مالیات بر شرکت ها در ایران براساس الگوی مالیات های اسلامی . پژوهشهای اقتصادی ایران، 3(10)، 13-39.
-    خاقانی اصفهانی، مهدی، و حاجی ده آبادی، محمدعلی. (1392). بومی سازی سیاست جنایی با تاکید بر نقد اهم مدل‌های غربی و گفتمان های فقهی سیاست جنایی. حقوقی دادگستری، 77(82)، 65-90.
-    خالقی، ابوالفتح، و سیفی قره یتاق، داوود. (1394). رویکرد نظام کیفری ایران به جرم فرار مالیاتی. پژوهشنامه مالیات، 23(28 (مسلسل 76))، 181-207.
-    دانش ناری، حمیدرضا؛ معالی، مهدیه (1402). نظم گفتمانی شرعی و عدالت کیفری. حقوقی دادگستری، 87(123)، 141-160.
-    دولتخواه پاشاکی، پیمان. (1401). سیاست جنایی مسئول، جرم و سیاست جنایی. تمدن حقوقی، 5(13)، 535-542.
-    رحمانی، علی، ملانظری، مهناز، و اربابی بهار، زهرا. (1394). بررسی رابطه تفاوت مالیات تشخیصی و مالیات ابرازی با اجتناب از پرداخت مالیات. پژوهشنامه مالیات، 23(25 (مسلسل 73))، 1-29.
-    رسولی، محمدحسن. (1401). شفافیت عملکرد مالیاتی مؤدیان. تهران، ایران: مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی.
-    ساریخانی، عادل، و اکرمی سراب، روح اله. (1392). کارکردهای پیشگیرانه شفافیت در سیاست جنایی. حقوقی دادگستری، 77(82)، 91-116.
-        سبحانی، جعفر (1394). ایضاحات السنیة للقواعد الفقهیة. قم: مؤسسه امام صادق(ع).
-    سبحانی، حسن (1373). نظام اقتصادی اسلام، ج۱، تهران: مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
-    سیدجوادی، سیدفریبرز، شاملو، باقر، و صبوری پور، مهدی. (1400). جلوه های مشارکت مردم در سیاست جنایی تقنینی و قضایی ایران. کارآگاه، 15(56 )، 21-41.
-    شیعه علی، علی، زارع، وحید، و زارع، مجتبی. (1394). جایگاه سیاست جنایی مشارکتی واکنشی در مرحله تعقیب کیفری در حقوق ایران. مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، 2(4-5)، 287-310.
-    عامری، ریحانه، میرقاسمی، سیدجواد، رستمی، ولی، و روحانی، کارن. (1399). تحلیل ضمانت اجراهای حقوق مالیاتی ایران و مقایسه آن با نظام مالیاتی انگلستان. پژوهشنامه مالیات، 28(48 (96 پیاپی) )، 109-138.
-    عبدالرحیمی، فرشته، و احمدی موسوی، سیدمهدی. (1400). تحلیل راهکارهای پیشگیرانه از جرایم مالیاتی. پژوهش های‌ حقوقی، 20(46 )، 71-91.
-    عزیزی، سعید، و حسین زاده نیکویی، حمید. (1391). بررسی رابطه بین تمکین مالیاتی، اجتناب مالیاتی و فرار مالیاتی. همایش مالیات های اسلامی (پیش نیازها و الزامات مالی دولت اسلامی).
-    عظیمی، مریم. (1401). آثار ارتکاب جرایم مالیاتی و راه های پیشگیری از آن در نظام حقوقی ایران. تمدن حقوقی، 5(11)، 515-535.
-    علی عرب، عظیم، خاقانی اصفهانی، مهدی، و مجیدی، سیدمحمود. (1400). بایسته های توان افزایی جامعه مدنی در تقویت سیاست جنایی مشارکتی ایران. مطالعات فقه اقتصادی، 3(ویژه نامه (جستارهای نوین فقه و حقوق))، 121-139.
-    قناد، فاطمه، و اکبری، مسعود. (1396). امنیت گرایی سیاست جنایی. پژوهش حقوق کیفری، 5(18 )، 39-67.
-    گیلک حکیم آبادی، محمدتقی. (1379). تحلیل مقایسه ای آثار توزیعی مالیات بر درآمد در اسلام و نظام مالیات بر درآمد در ایران . تحقیقات اقتصادی، -(57)، 189-228.
-        محقق داماد،‌ سید مصطفى (1406). قواعد فقهى‌. تهران: مرکز نشر علوم اسلامى‌.
-    مکارم شیرازی، ناصر (1370). القواعد الفقهیة، ج1. قم: قم، مدرسه علی بن ابی طالب(ع)).
-    منصوری نعلبندان، جواد. (1399). عدالت کیفری در پرتو حقوق شهروندی. قانون یار، 4(15)، 487-518.
-    موذن زادگان، حسنعلی، و افشاری، فاطمه. (1392). نقش رسانه در پیشگیری از جرم در سیاست جنایی ایران. دیدگاه های حقوق قضایی، -(64)، 131-131.
-        الموسوی الخمینی، روح الله (1430). تحریرالوسیله. نجف: مطبعة الآداب.
-    مومنی، هادی، روح الامینی، محمود، و ساعد، محمدجعفر. (1401). سیاست جنایی ایران در جرایم اقتصادی. مطالعات فقه اقتصادی، 4(2 )، 109-127.
-    نقیبی، بهروز، و امیدی، غلامرضا. (1394). بررسی رابطه بین دانش مالیاتی، عدالت مالیاتی ادراک شده و تمکین مالیاتی. کنفرانس بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری.
-    نویدی قاضیانی، حمیدرضا، رحمانی، مرتضی، و رستمی، حبیب. (1386). تعیین و تحلیل رفتار مؤدی مالیاتی در شرایط تخلف و تبانی. پژوهشنامه اقتصادی، 7(1 (ویژه نامه مالیات))، 119-140.
-    وطنی، امیر، و اسدی، حمید. (1395). سیاست جنایی جمهوری اسلامی ایران در جرائم سایبری با تاکید بر ویژگی های خاص این جرائم. پژوهشنامه حقوق اسلامی، 17(2 (پیاپی 44) )، 99-126.