Strategic Studies of Jurisprudence and Law

Strategic Studies of Jurisprudence and Law

Reevaluating the Jurisprudential and Legal Norms of Conditional Ownership in the Contract of Pledge

Document Type : research

Authors
1 Department of Private Law, Da.C., Islamic Azad University, Damghan, Iran.
2 Department of Law, Da.C., Islamic Azad University, Damghan, Iran
3 Department of Law, Da.C., Islamic Azad University, Damghan, Iran.
10.22034/ejs.2026.563259.2147
Abstract
Background and Aims: Conditional (floating) ownership in the contract of pledge is a complex and influential concept in Jaʿfari jurisprudence and Iranian law, which has long been subject to scholarly debate and disagreement. This study aims to reevaluate the jurisprudential and legal norms governing conditional ownership in pledges through an analytical approach.
Materials and Methods: This research is theoretical in nature. The methodology is descriptive-analytical, with data collected through library research, including books, legal documents, and academic articles.
Ethical Considerations: Throughout the research, authenticity, honesty, and integrity in handling sources were strictly maintained.
Findings: The findings indicate that in Jaʿfari jurisprudence, conditional ownership in pledges faces divergent views regarding the transfer of ownership to the pledgee and limitations imposed by general principles such as la darar, creating practical and legal complexities. In Iranian law, examination of civil codes and the case law of national courts reveals legal gaps and inconsistencies in the execution of pledges and protection of parties’ rights.
Conclusion: The results suggest that reevaluating jurisprudential norms and reforming legal regulations can ensure more secure execution of pledge contracts, safeguard the interests of both pledgor and pledgee, reduce judicial disputes, and enhance transactional security.
Keywords
Subjects

-    اعیادی، طاهر، علی پور، سلمان، شاه محمدی، ابوالفضل، حدود و ثغور تعارض دو حق در عقد معلق، پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست، پنج، چهار، 38، 1402.
-    انصاری، شیخ مرتضی، الزکاة (ج1)، قم:          المؤتمر العالمی بمناسبة الذکری المئویة الثانیة لمیلاد الشیخ الأعظم الأنصاری، الأمانة العامة، 1415.
-    ایزانلو، محسن، حبیبی، سینا، شعبانی کندسری، هادی، ضمانت اجرای بیع عین مرهون: مطالعه‌ای در فقه تطبیقی، پژوهشنامه حقوق اسلامی، هفت، یک، 104، 1395.
-    جعفرپور، جمشید، سیاه بیدی کرمانشاهی، سعید، تاملی بر رابطه عقد رهن و قرارداد وثیقه؛ جستاری نقادانه در باب تحول مفهوم توثیق اموال از رهن سنتی، آموزه های فقه مدنی، سیزده، بیست و سه، 90، 1400.
-    جعفری لنگرودی، محمد جعفر، الفارق: دائره‌المعارف عمومی حقوق (د - عده) (جلد 3)، تهران، گنج دانش، 1396.
-        جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش، 1404.
-    جعفری لنگرودی، محمد جعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق (واژه شماره 11873)، تهران، گنج دانش، 1400.
-    الحلبی، السیّد حمزة بن علی بن زهرة، غنیة النزوع إلى علمی الأصول والفروع (ج1)، قم: إعتماد، 1417.
-    الحلی، ابن إدریس، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی(ج2)، قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین، 1410.
-    خمینى، روح‌الله، موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریر الوسیلة، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1434.
-    ره انجام، حمیده، جعفری، شقایق، بررسی مصادیق تصرفات مالک در دوران تزلزل مالکیت و وضعیت حقوقی آنها، پژوهش‌های سیاسی و بین المللی، چهل و سه، 207، 1399.
-    ره انجام، حمیده، مالکیت متزلزل، پژوهشهای سیاسی و بین المللی، نه، سی و چهار، 32، 1396.
-    زاهدپور، غلامعباس، تحلیل فقهی و حقوقی ماهیت شرایط و آثار مالکیت متزلزل و تاثیر آن بر حدود اختیارات مالک در نظام حقوقی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، 1394.
-    ساداتیان جویباری، سید محمدباقر، حدود اختیارات مالک در مالکیت متزلزل و آثار حقوقی آن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، بهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهشهر، 1395.
-    سلیمانی پور، حامد، آثار فروش مال رهنی توسط راهن و مرتهن، مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، هشت، سه، 414، 1401.
-    سیاه بیدی کرمانشاهی، سعید، نقدی بر انگاره ی مشهور فقیهان امامیه و قانون مدنی درباب شروط محدودکننده عقد رهن، فقه، بیست و هفت، چهار، 199، 1399.
-        صادقی، بهروز، آثار حقوقی تصرف مالک در مالکیت متزلزل، تهران، مجد، 1399.
-    صدقی، غلامعلی، فروش ملک مورد رهن، پژوهشگاه علوم انسانی و اطلاعات فرهنگی، دو، 16، 1392.
-    صفایی، حسین و جواهرکلام، محمدهادی، حقوق مدنی پیشرفته (جلد نخست) تضمین های دین (رهن و ضمان)، تهران، سهامی انتشار، 1403.
-        الطوسی، محمدبن حسن، الخلاف (ج3)، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، 1362.
-    الطوسی، محمدبن حسن، المبسوط فی فقه الإمامیة (ج2)، تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة، 1387، ص83
-    عبدلی، فاطمه، بررسی رهن و توثیق اسناد تجاری در فقه و حقوق موضوعه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه تربیت معلم - تهران - دانشکده ادبیات و علوم انسانی، 1392.
-    فخعلی، محمدتقی، مالکیت متزلزل (تحلیل فقهی ماهیت، مصادیق و احکام)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد - دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، 1395.
-    کاتوزیان، ناصر، دوره حقوق مدنی عقود معین جلد چهارم (عقود اذنی، وثیقه های دین، ودیعه، عاریه، وکالت، ضمان، حواله، کفالت، رهن)، تهران، گنج دانش، 1403.
-    کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی درسهایی از عقود معین جلد دوم (ودیعه، عاریه، وکالت، ضمان، حواله، کفالت، رهن)، تهران، گنج دانش، 1404.
-    محسن زاده، ابوالفضل، بررسی و تحلیل فقهی و حقوقی معاملات نسبت به عین مرهونه در نظام کنونی، قتنون یار، سه، دوازده، 158، 1398.
-    محقق داماد، سید مصطفی، جواهرکلام، محمدهادی، مالکیت مراعی؛ مفهوم و مصادیق، پژوهش نامه حقوق اسلامی، شصت و سه، 32، 1403.
-    معظمی گودرزی، مهدی، شیخی نصرآبادی، مجیدرضا، واکاوی عقد رهن (از حیث لزوم و جواز) در فقه و قانون مدنی، مبانی فقهی حقوق اسلامی، یازده، بیست و دو، 179، 1397.
-    منصوری، مرتضی، مالکیت متزلزل در نظام حقوقی ایران و مصر، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشکده علوم انسانی، 1400.
-    مومنی، مهدیه، ماهیت حقوقی و آثار معاملات رهنی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، کرمان، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه شهید باهنر کرمان - دانشکده حقوق و معارف اسلامی، 1393.
-    میرآقایی، معصومه، بررسی حقوقی تصرفات ممنوعه و معاملت ناقله در عقد رهن، مشهد، سومین کنفرانس بین المللی فقه، حقوق، وکالت و علوم اجتماعی در افق ایران، 1401.
-    النجفی الجواهری، الشیخ محمد حسن (صاحب­جواهر)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1362.