Strategic Studies of Jurisprudence and Law

Strategic Studies of Jurisprudence and Law

Conflicting jurisprudential evidences regarding the role of the government in the economy (market)

Document Type : .

Authors
1 Doctoral student of the Department of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
3 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran.
10.22034/ejs.2023.392598.1423
Abstract
Background & Objective: The role of the government in the economy is one of the important issues that is also the subject of debate and disagreement in Islam. The purpose of this article is to examine conflicting jurisprudential evidences regarding the role of the government in the economy.
Materials & Methods: The present paper is descriptive-analytical and the library method is used.
Ethical considerations: In this paper, the originality of the texts, honesty and trustworthiness have been observed.
Findings: The findings indicate that the opponents of the government's intervention in the economy have cited the rule of subordination, the disruption of market balance, hadiths and the principle of consent and will in business as reasons for their opposition. Economic justice and the fight against disruption in the economic order are also the most important arguments for the supporters of government intervention in the economy. Some who believe in the limited intervention of the government in the market, have stated the necessity and the rule of law as the reason for their point of view.
Conclusion: The limited involvement of the government in the economy and the market in a way that has more of a regulatory aspect is preferred over absolute involvement or absolute non-interference, because the government with limited involvement causes regulation in the market and acts as an anti-monopoly.
Keywords
Subjects

- ابوالحسینی، علی‌اکبر،«گونه‌های مختلف تغییر حکم»، فصلنامة تخصصی فقه و مبانی حقوق، شمارة هفتم، 1386.
- اخوان، حمید، «ابن­خلدون و حدود دخالت دولت در اقتصاد در مقایسه با آرای آدام اسمیت»، مجلة برنامه‌ریزی و بودجه، شماره‌های چهل­وششم و چهل­وهفتم، 1378.
- امامی، محمد،«بررسی نظارت بر بازار در آموزه‌های نبوی و علوی»، مجلة تخصصی الهیات و حقوق، شماره‌­های بیست­ویکم و بیست­ودوم، 1385.
- باباپور، محمدمهدی، درآمدی بر سیاست و حکومت در نهج‌البلاغه، چاپ اول، قم، عصر ظهور، ۱۳۸۰.
- باقری، محمود؛ رشوند بوکانی، مهدی،«حقوق رقابت و دفاع از تمامیت بازار در فقه امامیه»، پژوهش­نامة حقوق اسلامی، شمارظ بیست­وششم،1387.
- جهانیان، ناصر، «جایگاه دولت در اقتصاد اسلامی»، مجلة اقتصاد اسلامی، شمارة اول،1380.
- جوادی آملی، عبدالله، فلسفة حقوق بشر، چاپ ششم، قم، نشر اسراء،1375.
- خطی، حامد، «احکام کم‌فروشی، غشّ و احتکار(در فقه امامیه)»، پایان­نامة کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، ‌واحد مشهد، دانشکدة الهیات و معارف اسلامی، 1380.
- خمینی‌، سید روح­اله، صـحیفة امـام، جلد ششم، چاپ اول، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1378.
- خمینی، سید روح‌اله، صحیفة نور، جلد پنجم، چاپ چهارم، تهران، نشر سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی،1370.
- رشاد، علی­اکبر، «رابطة فرهنگ و اقتصاد»، گزارش همایش ملی مهندسی فرهنگی، 1385.
- سجادی، صادق، نقش اجتماعی و فرهنگی بازار، چاپ اول، تهران، نشر دایرة‌المعارف بزرگ اسلام، 1361.
- سماواتی، حشمت‌اله، مقدمه‌ای بر حقوق رقابت تجارتی و نقش آن در سیاست‌گذاری و تنظیم بازار، چاپ دوم، تهران، انتشارات فردوسی، 1390.
- سماواتی، حشمت‌اله، مقدمه‌ای بر حقوق رقابت تجارتی و نقش آن در سیاست‌گذاری و تنظیم بازار، چاپ اول، تهران، انتشارات فردوسی،1374.
- سیدی­نیا، علی‌اکبر،«کرامت انسانی و اقتصاد»، فصلنامة علمی- پژوهشی اقتصاد اسلامی، شمارة بیست­ونهم، 1387.
- صدر، شهید محمدباقر، اقتصادنا، جلد اول، چاپ دوم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزة علمیة قم،1393.
- فراهانی­فرد، سعید، مجموعه مقالات نقش دولت در اقتصاد، چاپ اول، تهران، مؤسسة فرهنگی دانش و اندیشة معاصر،1381.
- قاسمی، وحید، جمهوری علوی(پژوهشی در سیرة حکومت‌داری امیرالمومنان علیه‌السلام)، چاپ اول، تهران، ناشر آرام دل،1393.
- گنابادی، محمدپروین، ترجمة مقدمة ابن­خلدون، جلد اول، چاپ هشتم، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1374.
- مالک، محمدرضا،«وظایف و مسئولیت‌های دولت اسلامی در اقتصاد»، فصلنامة اقتصاد اسلامی، شمارة دوازدهم، 1382.
- محقق­داماد، سیدمصطفی، تحلیل و بررسی احتکار از نظر گاه فقه اسلام، چاپ دوم، قم، نشر اندیشه‌های نو در علوم اسلامی،1362.
- محقق‌­داماد‌، سیدمصطفی، قواعد فقه(بخش مدنی)، جلد دوم، چاپ پنجم، تهران، نشر سازمان مطالعه و تدوین کـتب عـلوم انسانی(سمت)‌، 1381‌.
- منتظری، حسینعلی، احتکار و قیمت‌گذاری، چاپ اول، تهران، انتشارات کیهان، 1367.
عربی
- ابن­ادریس حلی، محمد، السرائر، جلد دوم، قم، چاپ و نشر اسلامی وابسته به جامعة مدرسین،1410.
- ابن­زهره، حمزه­بن علی، غنیه­النزوع، قم، مؤسسة الامام الصادق، 1407.
- ابن­هشام، محمدبن اسحاق، سیره­النبی، جلد چهارم، مصر، مکتبة محمدعلی صبیح، 1383.
- آمدی، عبدالواحدبن محمد، غررالحکم دررالکلم، جلد سوم، مؤسسة انصاریان،1366.
- بجنوردی، سیدحسن، قواعدالفقیهه، جلد اول، قم، افست، 1412.
- بیهقی، احمدبن الحسین، السنن الکبری(باشراف مکتب البحوث والدراسات)، جلد نهم، بیروت، دارالفکر، 1419.
- حاکم نیشابوری، محمدبن عبداله، مستدرک الوسایل، جلد یازدهم، هند، دائره­المعارف نظامی کائنه،1340.
- حر عاملى، محمدبن حسن، وسائل الشیعۀ، جلد هفدهم، قم، مؤسسة آل­البیت علیهم‌السلام،1414.
- حسینی عاملی، سید محمدجواد، مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة، قم، مؤسسة النشرالاسلامی، 1391.
- حلی(علامه)، حسن­بن یوسف­بن مطهر، منتهى­المطلب فى تحقـق­المذهب، مشهد، مجمع­البـحوث الإسلامه، ١٤١٢.
- خمینی، سید روح‌اله، تحریرالوسیله، جلد دوم، چاپ سوم، قم، اسماعیلیان، 1363.
- خویی، سید ابوالقاسم، مصباح­الفقاهه، جلد سوم، قم، ناشر مکتبة الدواری علمیه،1371.
- دیاربکری،حسن­بن محمدبن الحسین،تاریخ­الخمیس فی احوال انفس نفیس، قاهره، المطبعة­الوهبیه، 1982.
- سجستانی، حافظ ابی­داود سلیمان‌بن اشعث، سنن ابی­داود، قم، انتشارات دارالفکر، قم، 1410.
- سیستانی، علی، قاعدة‌ لاضـرر و لاضـرار، بیروت، 1414.
- شهید ثانی، زین­الدین بن نورالدین علی­بن احمد، الروضة­البهیة فی شرح لمعة­الدمشقیة، جلد سوم، بیروت، دارالإحیاء التراث­العربی،1413.
- شیخ صدوق، محمدبن‌ علی‌بن ‌بابویه، من لایحضرهُ فقیه، جلد سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی ‌وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1413.
- شیخ طوسی، محمدبن حسن، المبسوط فی فقه­الامامیه،جلد هشتم و سوم، تهران، چاپ محمدباقر مهبودی، 1351.
- صدر، سید محمدباقر، اقتصادنا، الطبع الثالثه، بیروت، دارالفکر،1389.
- طباطبایی، سیدعلی، ریاض المسایل، قم، مؤسسة آل­البیت (ع)، 1404.
- طباطبایی، محمدحسین، تفسیر المیزان، جلد هفتم، قم، جامعة مدرسین، 1417.
- طبرى، محمدبن جریر، تاریخ الرسل و الملوک، جلد چهارم، طهران، مکتبة الاسدى،1879.
- طوسی، محمدبن حسن، تهذیب احکام فی شرح مقنعه، جلد دوم، مکتبة الصّدوق، 1401.
- علامه­حلی، ابی­منصور حسن­بن یوسف­بن مطهر، تذکره­الفقهاء، قم، مؤسسة آل­البیت(ع)، 1414.
- علامه­حلی، ابی­منصور حسن­بن یوسف­بن مطهر، نهایه­الاحکام، قم، مؤسسة اسماعیلیان، 1410.
- فاضل­آبی، زین­الدین ابی علی، کشف الرموز، قم، جامعة مدرسین، 1410.
- کلینی، محمدبن یعقوب، فروع الکافی، جلد اول وپنجم، دارالکتب الاسلامیه، 1430.
- مجلسی، محمدباقربن محمدتقی، بحارالانوار الجامعة لدرر أخبار الائمة­الاطهار (ع)، جلد سی­وسوم، بیروت، مؤسسة الوفاء،1403.
- محقق­حلی، ابوالقاسم نجم­الدین جعفربن الحسن، شرایع­الاسلام، جلد دوازدهم، قم، نشر استقلال، 1409.
- مـحقق سبزواری، محمدباقربن محمد، کفایة الاحکام، قم، چاپ افست، 1269.
- مصطفوی، محمدکاظم، القواعد مائة قاعدة فقهیة مـعنی و مـدرکا و موردا، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1417.
- مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیه، جلد دوم و سوم، قم، مدرسة امام علی­بن ‌ابی‌طالب، 1411‌.
- نجفی، حسن، جواهر‌ الکلام‌، جلد بیست­ودوم، تهران، المکتبة‌الاسلامیة، 1395.
- نراقی، احمدبن ‌محمدمهدی، مستند­الشیعه فی احکام­الشریعه، قم، مؤسسة آل­البیت لاحیاء­التراث، 1418.