انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی 2676-7163 مقالات آماده انتشار 2026 08 17 The Owner’s Right of Pursuit After the Termination of a Title-Transferring Contract in Imamiyyah Jurisprudence and Iranian Law تحلیل مبانی و قلمرو حق تعقیب مالک پس از انحلال عقد ناقل مالکیت در فقه امامیه و حقوق ایران 250979 10.22034/ejs.2026.587427.2188 FA سیدعباس موسوی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0000-6438-6764 مجید وزیری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0000-1700-4524 نجات الله ابراهیمیان استاد مدعو، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0009-0005-1442-4431 Journal Article 2026 06 18 Background and Objectives: The owner’s right of pursuit following the dissolution of a title-transferring contract is an important issue in Imami jurisprudence and Iranian law, particularly when the transferee has transferred the property to a third party before the dissolution of the contract. This study aims to clarify the jurisprudential and legal foundations of this right and examine its scope against subsequent transferees.<br /> Methods: This qualitative research adopts a descriptive-analytical approach.<br /> Ethical Considerations: Principles of academic integrity, honesty, and textual authenticity were observed.<br /> Findings: The analysis of jurisprudential sources, statutory provisions, and judicial practice indicates that the dissolution of a title-transferring contract generally removes the legal basis of the transfer and restores the original owner’s rights. Accordingly, the owner may reclaim the property from subsequent possessors. The findings further show that this right enjoys a broader scope in relation to movable property, whereas, with respect to immovable property, the formal registration system and its legal effects may restrict its exercise. Moreover, protection of a bona fide third party under Iranian law is exceptional and limited to cases expressly recognized by law.<br /> Conclusion: The right of pursuit is a consequence of legal protection of ownership; however, its scope varies according to the nature of the property and subsequent transfers. The novelty of this study lies in its integrated jurisprudential and legal analysis of this right in successive transactions and its examination of the impact of the formal registration system on limiting this right in immovable property. زمینه و هدف: حق تعقیب مالک پس از انحلال عقد ناقل مالکیت از مسائل مهم فقه امامیه و حقوق ایران است، به‌ویژه هنگامی که منتقل‌الیه پیش از انحلال عقد، مال را به شخص ثالث منتقل کرده باشد. اختلاف در حدود حمایت از مالک اولیه و اشخاص ثالث، ابهاماتی را در قلمرو این حق ایجاد کرده است. هدف پژوهش، تبیین مبانی فقهی و حقوقی حق تعقیب و بررسی حدود اعمال آن در برابر منتقل‌الیه‌های بعدی است.<br /> مواد و روش‌ها: مقاله حاضر کیفی است و از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است.<br /> ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.<br /> یافته‌ها: بررسی ادله فقهی و حقوقی نشان می‌دهد که انحلال عقد ناقل مالکیت، اصولاً موجب زوال سبب انتقال و احیای حق مالک اولیه می‌شود و مالک می‌تواند مال خود را از متصرفان بعدی مطالبه کند. این حق در اموال منقول از قلمرو گسترده‌تری برخوردار است؛ اما در اموال غیرمنقول، ثبت رسمی اسناد و آثار قانونی مترتب بر آن می‌تواند اعمال حق تعقیب را محدود سازد. همچنین حمایت از شخص ثالث با حسن‌نیت در حقوق ایران استثنایی و محدود به موارد مصرح قانونی است.<br /> نتیجه: حق تعقیب از آثار حمایت قانون از مالکیت است، اما قلمرو آن با توجه به نوع مال و وضعیت انتقال‌های بعدی متفاوت خواهد بود. نوآوری پژوهش در تحلیل هم‌زمان مبانی فقهی و حقوقی حق تعقیب در فرض معاملات متعدد و تبیین تأثیر نظام ثبت رسمی بر محدودیت این حق در اموال غیرمنقول است.