انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی 2676-7163 7 4 2025 12 22 Reconstruction of the Concept of the Essential Implication of the Contract of Sale and Its Role in the Validity of Conditions: An Analysis Based on Imami Jurisprudence and Articles 233 and 338 of the Civil Code بازسازی مفهوم مقتضای ذات عقد بیع و نقش آن در اعتبار شروط: تحلیلی بر مبنای فقه امامیه و مواد 233 و 338 قانون مدنی 277 294 243811 10.22034/ejs.2026.577667.2167 FA صمد شورچه گروه حقوق خصوصی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0002-2258-1822 Journal Article 2025 07 30 Background and Aims: The context of this study lies in the tension between the principle of freedom of contract and the limitation arising from conditions that contradict the essential implication of a contract. In practice, this issue has created ambiguity in the interpretation of legal provisions, particularly Articles 233 and 338 of the Civil Code. The main objective of this research is to analytically reconstruct this concept and to provide a clear criterion for identifying conditions that are incompatible with the nature of a contract of sale. Materials and Methods: This is a theoretical study conducted using a descriptive–analytical approach. Data were collected through library-based research. Ethical Considerations: In order to organize this research, while observing the authenticity of the texts, honesty and fidelity have been observed. Findings: Sources of Imami jurisprudence and contemporary legal analyses indicate that the core element of a contract of sale is the actual transfer of ownership of a specific property in exchange for a definite consideration. Many disagreements stem from conflating the essential implication of the contract with its customary effects or consequences. The study also shows that not all contractual limitations necessarily contradict the essential implication of the contract; rather, only those conditions that negate the transfer of ownership or fundamentally alter the nature of the contract fall into this category. Conclusion: By offering a precise and narrow interpretation of the essential implication of the contract of sale, it is possible to preserve the nature of the contract while strengthening the validity of contractual conditions and reducing interpretative ambiguities in Iranian civil law. زمینه و هدف: زمینه طرح این پژوهش حاضر، تعارض میان اصل آزادی قراردادی و محدودیت ناشی از شروط مخالف مقتضای ذات عقد است که در عمل موجب ابهام در تفسیر مقررات قانونی، به‌ویژه در مواد ۲۳۳ و 338 قانون مدنی شده است. هدف اصلی تحقیق، بازسازی تحلیلی این مفهوم و ارائه معیاری روشن برای تشخیص شروط ناسازگار با ماهیت عقد بیع است. مواد و روش ها: این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد و روش جمع‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه‏ای است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافته ها: در منابع فقه امامیه و تحلیل‌های حقوقی معاصر، عنصر اصلی عقد بیع تحقق تملیک واقعی عین در برابر عوض معلوم است و بسیاری از اختلاف‌ها ناشی از خلط میان مقتضای ذات عقد و آثار یا لوازم عرفی آن است. همچنین مشخص شد که همه محدودیت‌های قراردادی لزوماً مخالف مقتضای ذات عقد نیستند، بلکه تنها شروطی که اصل انتقال مالکیت را نفی یا ماهیت عقد را دگرگون می‌کنند در این دسته قرار می‌گیرند. نتیجه: با ارائه تفسیری مضیق و دقیق از مقتضای ذات عقد بیع می‌توان ضمن حفظ ماهیت عقد، دامنه اعتبار شروط قراردادی را تقویت و ابهام‌های تفسیری موجود در حقوق مدنی ایران را کاهش داد.

https://journal.ihrci.ir/article_243811_9c98db4070f45ee70d765fac256b1c6d.pdf