انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی 2676-7163 8 3 2026 09 23 Validity of Oral Sale in Light of Judicial Practice اعتبار بیع شفاهی در پرتو رویه قضایی 173 188 246682 10.22034/ejs.2026.587514.2189 FA امیر صادقی زاده گروه حقوق خصوصی، واحد بین الملل کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران. احمد امی گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-8692-3281 آرزو ملکشاه گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0001-5115-1587 Journal Article 2026 04 22 <strong><span>Background and </span></strong><strong><span>Aims</span></strong><span>: </span><span lang="EN">In Iranian law, oral sale is supported by the consensual nature of contracts and the principles of Imamiyyah jurisprudence, yet its proof often leads to disputes in courts. This study examines the status of oral sale in Iranian law and the judicial approach to its validity and effects.</span> <strong><span lang="EN">Materials and Methods:</span></strong><span lang="EN"> </span><span lang="EN">This is a theoretical study conducted through a descriptive-analytical method.</span> <strong><span lang="EN">Ethical Considerations:</span></strong><span lang="EN"> </span><span lang="EN">Throughout the research, originality, honesty, and fidelity to sources were observed.</span> <strong><span lang="EN">Findings</span></strong><strong><span lang="EN">:</span></strong><span lang="EN"> In Iranian law, oral sale is in principle valid, and the formation of the contract depends on the parties’ mutual consent rather than a written document. However, judicial practice accepts such sale only when supported by consistent evidence and indicia, such as possession, payment of the price, witness testimony, ordinary documents, and the parties’ conduct after the agreement. Court decisions also show a distinction between the substantive validity of the contract and the enforceability of its effects, especially regarding registered immovable property.</span> <strong><span lang="EN">Conclusion</span></strong><strong><span lang="EN">:</span></strong><span lang="EN"> Oral sale is valid between the parties, but its practical effect in litigation depends on sufficient proof and compliance with registration requirements. Thus, Iranian judicial practice adopts a balanced approach that preserves both party consent and legal certainty.</span> <strong><span lang="FA">زمینه و هدف:</span></strong><strong><span lang="FA"> </span></strong><span lang="FA">بیع شفاهی در نظام حقوقی ایران از یک سو با اصل رضایی بودن قراردادها و مبانی فقه امامیه پشتیبانی می‌شود و از سوی دیگر، به سبب دشواری اثبات، منشأ اختلاف‌های گسترده در محاکم است. هدف این پژوهش، تبیین جایگاه بیع شفاهی در حقوق ایران و تحلیل نحوه مواجهه رویه قضایی با اعتبار و آثار آن است.</span> <strong><span lang="FA">مواد و روش­ ها:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد.</span> <strong><span lang="FA">ملاحظات اخلاقی</span></strong><strong><span lang="FA">:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است.</span> <strong><span lang="FA">یافته­ ها:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">در حقوق ایران، اصل بر اعتبار بیع شفاهی است و تحقق عقد به تراضی طرفین وابسته است، نه به تنظیم سند مکتوب. با این حال، در رویه قضایی، پذیرش این نوع بیع منوط به احراز آن از طریق مجموعه‌ای از ادله و قرائن هماهنگ مانند تصرف، پرداخت ثمن، شهادت شهود، اسناد عادی و رفتار اجرایی طرفین است. همچنین آراء محاکم نشان می‌دهد که دادگاه‌ها میان اعتبار ماهوی عقد و قابلیت ترتیب آثار آن، به ویژه در اموال غیرمنقول ثبت‌شده، تفکیک قائل می‌شوند.</span> <strong><span lang="FA">نتیجه­</span></strong><strong><span lang="FA">:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">در نتیجه، بیع شفاهی در روابط میان طرفین معتبر شناخته می‌شود؛ اما نفوذ عملی آن در دادرسی تابع کیفیت اثبات و الزامات ثبتی است. بنابراین، رویه قضایی ایران رویکردی میانه برگزیده است که در آن، هم اصل تراضی حفظ می‌شود و هم امنیت حقوقی و ثبات معاملات مورد حمایت قرار می‌گیرد.</span> https://journal.ihrci.ir/article_246682_fe2cf51f85646ec9461aa6d9c4c1cec8.pdf