انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی 2676-7163 8 2 2026 06 22 Legal and Social effects of Apparent contracts with an Approach to Jurisprudence تأثیرات حقوقی و اجتماعی عقد ظاهری با رویکردی بر فقه 109 122 245250 10.22034/ejs.2026.545073.2121 FA میلاد دیباج گروه حقوق خصوصی، پردیس بین المللی ارس، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0001-9431-4734 عبداله رجبی گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0003-3942-5973 محمد ساردوئی نسب گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رحیم پیلوار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 07 06 <strong><span>Background and </span></strong><strong><span>Aims</span></strong><span>: </span><span>In jurisprudence, apparent contracts are considered as those contracts that seem to meet the necessary conditions for validity, but in reality there is no real agreement between the parties or the intentions and intentions of the parties on these contracts are different. This study aims to show how jurisprudential and legal rulings regarding apparent contracts affect social behaviors and what legal and social consequences they entail<span dir="RTL" lang="FA">.</span></span> <span> </span> <strong><span>Materials and Methods</span></strong><strong><span dir="RTL" lang="FA">:</span></strong><span lang="FA"> </span><span>This research is of a theoretical type and has been carried out using a descriptive-analytical method.</span> <strong><span dir="RTL" lang="FA"> </span></strong> <span> </span> <strong><span>Ethical Considerations</span></strong><span>: </span><span>In this research, the principles of trustworthiness, honesty, neutrality and originality of the work have been respected.</span><span>.</span> <span> </span> <strong><span>Findings</span></strong><strong><span>:</span></strong><span> It is important to recognize the social effects of apparent contracts on society and relationships between prominent individuals, because this type of contract plays an important role in promoting trust, maintaining the security of transactions, and preventing pretense and deception, and at the same time, it can lead to disputes and legal problems.</span> <span> </span> <strong><span>Conclusion</span></strong><strong><span>:</span></strong><span> A sham contract is enforceable only if it preserves the trust and interests of third parties in conflict with the parties' inner intention; but if the parties' outward behavior demonstrates customary consent to the contract and leads to the creation of a legitimate obligation and trust for the third party, the law recognizes and defends the sham contract in order to maintain social order. This approach both protects the rights of third parties and provides a reliable method for detecting true intention and strengthening social trust.</span> <strong><span lang="FA">زمینه و هدف: </span></strong><span lang="FA">عقد ظاهری در فقه به عنوان آن دسته از قراردادهایی مورد توجه است که به نظر می‌رسد واجد شرایط لازم برای اعتبار باشند؛ اما در حقیقت میان طرفین توافق واقعی وجود ندارد یا قصد و نیت طرفین بر این عقود متفاوت است.</span><span lang="FA"> </span><span lang="FA">این بررسی می‌خواهد نشان دهد که چگونه احکام فقهی و حقوقی در مورد عقد ظاهری بر رفتارهای اجتماعی تأثیر می‌گذارند و چه پیامدهای حقوقی و اجتماعی در پی دارند. </span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">مواد و روش­ها: </span></strong><span lang="FA">این تحقیق از نوع نظری بوده و به روش توصیفی </span><span lang="FA">–</span><span lang="FA"> تحلیلی صورت گرفته است. </span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">ملاحظات اخلاقی:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی­طرفی و اصالت اثر رعایت شده است. </span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">یافته­ها:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">اهمیت شناخت تأثیرات اجتماعی عقد ظاهری بر جامعه و روابط افراد برجسته است، چرا که این نوع عقد، نقش مهمی در ترویج اعتماد، حفظ امنیت معاملات و جلوگیری از تظاهر و فریب‌آمیزی دارد و در عین حال، می‌تواند زمینه‌ساز بروز اختلافات و مشکلات حقوقی باشد. </span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">نتیجه</span></strong><strong><span lang="FA">:</span></strong><span lang="FA"> عقد ظاهری تنها در صورت حفظ اعتماد و منافع اشخاص ثالث در تقابل با نیت باطنی طرفین قابل اعمال است؛ اما اگر رفتار ظاهری طرفین رضایت عرفی به قرارداد را نشان دهد و منجر به ایجاد تعهد و اعتماد مشروع برای ثالث شود، قانون برای حفظ نظم جامعه عقد ظاهری را معتبر می‌شناسد و از آن دفاع می‌کند. این رویکرد هم از حقوق اشخاص ثالث حمایت می‌کند و هم روشی قابل اعتماد برای تشخیص نیت واقعی و تقویت اعتماد اجتماعی فراهم می‌آورد</span><span dir="LTR">.</span> https://journal.ihrci.ir/article_245250_74bd1497a7f34d608d0053c3ed8d1ca0.pdf