انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی 2676-7163 8 2 2026 06 22 Participatory Criminal Policy in Preventing Tax Violations: An Economic Jurisprudence and Criminal Justice Approach سیاست جنایی مشارکتی در پیشگیری از تخلفات مالیاتی: رویکرد فقه اقتصادی و عدالت کیفری 247 266 244319 10.22034/ejs.2026.581797.2170 FA ابوالفضل حسن زاده محمدی گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. 0009-0001-3351-0280 شهرداد دارابی گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران 0000-0003-4439-8308 محمد بارانی گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران. 0000-0003-0816-9153 Journal Article 2026 02 27 <strong><span>Background and </span></strong><strong><span>Aims</span></strong><span>: </span><span>Taxation is one of the most significant instruments for securing public resources and achieving economic justice in governance systems. However, the expansion of tax violations and the limited effectiveness of purely punitive approaches indicate that effective prevention requires more comprehensive strategies. This study aims to explain the role of participatory criminal policy in preventing tax violations, with an emphasis on the foundations of economic jurisprudence and its connection to criminal justice.</span> <strong><span>Materials and Methods: </span></strong><span>This research is theoretical in nature and employs a descriptive‑analytical method.</span> <strong><span>Ethical Considerations: </span></strong><span>In order to organize this research, while observing the authenticity of the texts, honesty and fidelity have been observed.</span> <strong><span>Findings</span></strong><strong><span>:</span></strong><span> </span><span>Active participation of the government, civil society, media, and taxpayers—through tax education, information transparency, strengthening tax compliance culture, and creating incentive mechanisms—can reduce the factors leading to tax violations. Moreover, principles of economic jurisprudence such as justice, public interest, and social cooperation provide significant capacity for enhancing the legitimacy of the tax system and strengthening its social acceptance.</span> <strong><span>Conclusion</span><span>:</span></strong><span> </span><span>Combining participatory criminal policy with the principles of economic jurisprudence can provide an effective framework for sustainable prevention of tax violations by increasing public trust, strengthening tax culture, and promoting criminal justice.</span> <strong><span lang="FA">نه و هدف:</span></strong><strong><span lang="FA"> </span></strong><span lang="FA">مالیات از مهم‌ترین ابزارهای تأمین منابع عمومی و تحقق عدالت اقتصادی در نظام‌های حکمرانی است، با این حال گسترش تخلفات مالیاتی و محدودیت کارآمدی رویکردهای صرفاً کیفری نشان می‌دهد که پیشگیری مؤثر نیازمند رویکردهای جامع‌تر است. هدف این پژوهش تبیین نقش سیاست جنایی مشارکتی در پیشگیری از تخلفات مالیاتی با تأکید بر مبانی فقه اقتصادی و ارتباط آن با عدالت کیفری است.</span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">مواد و روش</span></strong><strong><span lang="FA">‌</span></strong><strong><span lang="FA">ها:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد.</span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">ملاحظات اخلاقی:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت</span><span lang="FA">‌</span><span lang="FA">داری رعایت شده است.</span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">یافته</span></strong><strong><span lang="FA">‌</span></strong><strong><span lang="FA">ها:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">مشارکت فعال دولت، جامعه مدنی، رسانه‌ها و مؤدیان مالیاتی در قالب آموزش مالیاتی، شفافیت اطلاعات، تقویت فرهنگ تمکین و ایجاد سازوکارهای تشویقی می‌تواند زمینه‌های بروز تخلفات مالیاتی را کاهش دهد. همچنین اصول فقه اقتصادی همچون عدالت، مصلحت عمومی و تعاون اجتماعی ظرفیت مهمی برای مشروعیت‌بخشی به نظام مالیاتی و تقویت پذیرش اجتماعی آن فراهم می‌کنند.</span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">نتیجه</span></strong><span lang="FA">: ترکیب سیاست جنایی مشارکتی با مبانی فقه اقتصادی می‌تواند با افزایش اعتماد عمومی، تقویت فرهنگ مالیاتی و ارتقای عدالت کیفری، چارچوبی مؤثر برای پیشگیری پایدار از تخلفات مالیاتی فراهم سازد.</span> https://journal.ihrci.ir/article_244319_e276fd2c2a4ce8759177a70175eadfe2.pdf