انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی 2676-7163 8 2 2026 06 22 Evaluation and Criticism of the Criminal Policy of the Islamic Republic of Iran Regarding the Return of Foreign Exchange Obtained from Exports ارزیابی و نقد سیاست جنایی جمهوری اسلامی ایران در قبال بازگردانی ارز حاصل از صادرات 91 108 244057 10.22034/ejs.2026.543890.2119 FA سید امیر حسین امامی گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. حسین تاجی گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران 0000-0003-3520-0259 حمیدرضا میرزاجانی گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. Journal Article 2025 07 06 <strong><span>Background and </span></strong><strong><span>Aims</span></strong><span>: Prior to 2018, Iran's foreign exchange resources were largely stable due to oil sales, but subsequent sanctions significantly constrained the government's ability to manage the non-oil economy, highlighting the importance of repatriating export revenues. This study aims to evaluate and critique Iran's criminal policy regarding the repatriation of export-derived foreign currency and to analyze the strengths and weaknesses of related regulations</span><span dir="RTL" lang="FA">.</span> <span> </span> <strong><span>Materials and Methods:</span></strong><span> </span><span>This research is theoretical and its method is descriptive-analytical</span><span dir="RTL" lang="FA">.</span> <span> </span> <strong><span>Ethical Considerations:</span></strong><span> </span><span>In order to organize this research, while observing the authenticity of the texts, honesty and fidelity have been observed</span><span dir="RTL" lang="FA">.</span> <span> </span> <strong><span>Findings</span></strong><span>: The late role of the Islamic Consultative Assembly can also be criticized from various aspects, and it is necessary to reform the law in future amendments to make the criminal policy in this area more effective in terms of postponing the implementation of the law to the regulations, the inability to properly monitor the methods of returning foreign currency from exports, and granting exclusive authority to introduce violators to the working group</span><span dir="RTL" lang="FA">.</span> <span> </span> <strong><span>Conclusion</span></strong><span>: The results of this research show that the regulations in this area are very dynamic and the government has the authority to change these regulations; however, this dynamism has prevented the development of adequate and effective enforcement guarantees for violators in this area.</span> <strong><span lang="FA">زمینه و هدف:</span></strong><strong><span lang="FA"> </span></strong><span lang="FA">منابع ارزی ایران پیش از سال ۱۳۹۷ عمدتاً تحت تأثیر فروش نفت با بحران جدی مواجه نبود، اما تحریم‌های نفتی از سال ۱۳۹۷ توان دولت در مدیریت اقتصاد غیرنفتی را محدود کرده و اهمیت بازگردانی ارز حاصل از صادرات بیش از پیش آشکار شد. هدف این پژوهش، ارزیابی و نقد سیاست جنایی جمهوری اسلامی ایران در قبال بازگردانی ارز حاصل از صادرات و بررسی نقاط قوت و ضعف مقررات مربوطه است.</span> <strong><span lang="FA">مواد و روش ­ها:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">این تحقیق از نوع نظری بوده و ‌روش آن به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد.</span> <strong><span lang="FA">ملاحظات اخلاقی:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است.</span> <strong><span lang="FA">یافته­ ها:</span></strong><span lang="FA"> </span><span><span lang="FA">نقش­ آفرینی دیرهنگام مجلس شورای اسلامی نیز از جهات گوناگون قابل نقد بوده و لازم است در اصلاحات آتی قانون جهت کارآمدی سیاست جنایی این حوزه از حیث موکول نمودن اجرای قانون به آیین</span></span><span><span dir="LTR" lang="FA">‎</span></span><span><span lang="FA">نامه، عدم امکان نظارت صحیح بر روش</span></span><span><span dir="LTR" lang="FA">‎</span></span><span><span lang="FA">های بازگردانی ارز حاصل از صادرات و اعطای صلاحیت انحصاری معرفی متخلفین به کارگروه اصلاح گردد.</span></span> <strong><span lang="FA">نتیجه­</span></strong><strong><span lang="FA">:</span></strong><span lang="FA"> نتایج این پژوهش نشان می­دهد مقررات این حوزه بسیار پویاست و دولت اختیار تغییر این مقررات را دارد؛ لیکن این پویایی مانع تدوین ضمانت اجرای کافی و اثربخش برای متخلفین این حوزه شده است.</span> <span dir="LTR"> </span> https://journal.ihrci.ir/article_244057_4d4174aa2a57bed8af4f6b08b2be6a6b.pdf