انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی 2676-7163 8 1 2026 03 28 The Role of Negotiation in the Settlement of Commercial Disputes under Iranian Law جایگاه مذاکره در حل و فصل اختلافات تجاری در حقوق ایران 205 222 243522 10.22034/ejs.2026.558505.2142 FA حسین خادم ‏الشریعه لاهیجانی گروه حقوق خصوصی، واحد وارمین،- پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران. 0009-0000-0256-7316 جمشید عسگررمکی گروه حقوق خصوصی، واحد وارمین،- پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران. 0009-0007-5990-9736 میثم اسلامی گروه حقوق خصوصی، واحد ورامین_ پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران. 0009-0006-4273-8582 Journal Article 2025 09 05 <strong><span>Background and </span></strong><strong><span>Aims</span></strong><span>: In Iranian law, negotiation is regarded as one of the most significant mechanisms for resolving commercial disputes—both as a preliminary tool facilitating other methods such as arbitration and conciliation, and as an independent approach with binding and legal effects. The present study aims to elucidate the legal status of negotiation in the settlement of commercial disputes within the framework of Iranian law</span><span dir="RTL" lang="FA">.</span> <strong><span>Materials and Methods</span></strong><span>: This research is theoretical in nature and follows a descriptive–analytical methodology</span><span dir="RTL" lang="FA">.</span> <strong><span>Ethical Considerations</span></strong><span>: Throughout the research process, authenticity of sources, honesty, and academic integrity were fully observed</span><span dir="RTL" lang="FA">.</span> <strong><span>Findings</span></strong><span>: Although the Iranian legal system has not explicitly recognized an independent institution under the title of “commercial negotiation,” the general principles contained in the Civil Code, the Commercial Code, and arbitration regulations provide sufficient capacity for its recognition. Moreover, a comparative analysis with international instruments demonstrates that negotiation not only reduces litigation costs but also plays a fundamental role in enhancing trust and ensuring the continuity of commercial relationships</span><span dir="RTL" lang="FA">.</span> <strong><span>Conclusion</span></strong><span>: In light of the principles of good faith and freedom of contract, it is possible to consolidate the legal standing of negotiation in the Iranian legal system and even render it contractually binding. Therefore, it is recommended that Iranian policymakers, drawing upon international models, enact specific regulations concerning “pre-arbitration and pre-negotiation agreements” to strengthen negotiation as an effective and sustainable mechanism for resolving commercial disputes<span dir="RTL" lang="FA">.</span></span> <strong><span lang="FA">زمینه و هدف:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">مذاکره در حقوق ایران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شیوه‌های حل‌وفصل اختلافات تجاری، هم در قالب ابزاری مقدماتی برای تسهیل سایر روش‌ها مانند داوری و سازش، و هم به‌مثابه روشی مستقل با کارکردهای الزام‌آور و حقوقی قابل تحلیل است. هدف از پژوهش حاضر تبیین جایگاه مذاکره در حل و فصل اختلافات تجاری در حقوق ایران می</span><span lang="FA">‌</span><span lang="FA">باشد.</span> <strong><span lang="FA">مواد و روش</span></strong><strong><span lang="FA">‌</span></strong><strong><span lang="FA">ها:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">این تحقیق از نوع نظری بوده ‌و روش آن توصیفی-تحلیلی می‏باشد.</span> <strong><span lang="FA">ملاحظات اخلاقی:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت</span><span lang="FA">‌</span><span lang="FA">داری رعایت شده است.</span> <strong><span lang="FA">یافته</span></strong><strong><span lang="FA">‌</span></strong><strong><span lang="FA">ها:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">گرچه نظام حقوقی ایران به‌صراحت نهاد مستقلی تحت عنوان «مذاکره تجاری» را شناسایی نکرده، اما اصول کلی مندرج در قانون مدنی، قانون تجارت و مقررات داوری، ظرفیت‌های کافی برای پذیرش آن را داراست. از سوی دیگر، بررسی تطبیقی با اسناد بین‌المللی نشان می‌دهد که مذاکره نه‌تنها به کاهش هزینه‌های ترافعی کمک می‌کند، بلکه در ارتقای اعتماد و استمرار روابط تجاری نیز نقش بنیادین دارد.</span> <strong><span dir="RTL" lang="FA">نتیجه</span></strong><span dir="RTL" lang="FA">:</span><span dir="RTL" lang="FA"> در پرتو اصول حسن نیت و آزادی قراردادها، می‌توان جایگاه حقوقی مذاکره را در نظام حقوقی ایران تثبیت و حتی به‌صورت قراردادی الزام‌آور نمود. ازاین‌رو، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذار ایرانی با بهره‌گیری از الگوهای بین‌المللی و با تصویب مقررات خاص درباره «موافقت‌نامه‌های پیش‌داوری و پیش‌مذاکره»، جایگاه این نهاد را به‌عنوان ابزار مؤثر و پایدار در نظام حل‌وفصل اختلافات تجاری تقویت نماید.</span> https://journal.ihrci.ir/article_243522_329a61632eb1545a80e3d28abbd4e5c2.pdf