انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی 2676-7163 8 1 2026 04 21 Reevaluating the Jurisprudential and Legal Norms of Conditional Ownership in the Contract of Pledge بازاندیشی در موازین فقهی و حقوقی مالکیت متزلزل در عقد رهن 247 264 243519 10.22034/ejs.2026.563259.2147 FA فریبا سمیعی شوره دل گروه حقوق خصوصی، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران. 0009-0006-9312-9736 مهدی ذوالفقاری گروه حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران 0009-0006-5190-4829 مرتضی براتی گروه حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران. 0000-0002-8970-2724 Journal Article 2025 10 10 <strong>Background and </strong><strong>Aims</strong>: Conditional (floating) ownership in the contract of pledge is a complex and influential concept in Jaʿfari jurisprudence and Iranian law, which has long been subject to scholarly debate and disagreement. This study aims to reevaluate the jurisprudential and legal norms governing conditional ownership in pledges through an analytical approach.<br><strong>Materials and Methods:</strong> This research is theoretical in nature. The methodology is descriptive-analytical, with data collected through library research, including books, legal documents, and academic articles.<br><strong>Ethical Considerations:</strong> Throughout the research, authenticity, honesty, and integrity in handling sources were strictly maintained.<br><strong>Findings:</strong> The findings indicate that in Jaʿfari jurisprudence, conditional ownership in pledges faces divergent views regarding the transfer of ownership to the pledgee and limitations imposed by general principles such as <em>la darar</em>, creating practical and legal complexities. In Iranian law, examination of civil codes and the case law of national courts reveals legal gaps and inconsistencies in the execution of pledges and protection of parties’ rights.<br><strong>Conclusion:</strong> The results suggest that reevaluating jurisprudential norms and reforming legal regulations can ensure more secure execution of pledge contracts, safeguard the interests of both pledgor and pledgee, reduce judicial disputes, and enhance transactional security. <strong><span lang="FA">زمینه و هدف:</span></strong><span lang="FA"> مالکیت متزلزل در عقد رهن یکی از مفاهیم پیچیده و تأثیرگذار در فقه امامیه و حقوق ایران است که همواره مورد بحث و اختلاف نظر فقها و حقوقدانان بوده است. این پژوهش با هدف بازاندیشی در موازین فقهی و حقوقی مالکیت متزلزل در رهن انجام شده و به بررسی تحلیلی</span><span lang="FA">– </span><span lang="FA">تطبیقی این مفهوم می‌پردازد.</span><br><strong><span lang="FA">ملاحظات اخلاقی:</span></strong> <span lang="FA">در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت</span><span lang="FA">‌</span><span lang="FA">داری رعایت شده است.</span><br><strong><span lang="FA">مواد و روش</span></strong><strong><span lang="FA">‌</span></strong><strong><span lang="FA">ها:</span></strong> <span lang="FA">این تحقیق از نوع نظری بوده ‌روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‏باشد و روش جمع ‏آوری اطلاعات بصورت کتابخانه ‏ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.</span><br><strong><span lang="FA">یافته</span></strong><strong><span lang="FA">‌</span></strong><strong><span lang="FA">ها:</span></strong> <span lang="FA">یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مالکیت متزلزل در عقد رهن در فقه امامیه با اختلاف نظر فقها در انتقال مالکیت به وثیقه‌گیرنده و محدودیت قواعدی مانند لاضرر مواجه است، که پیچیدگی‌های عملی و حقوقی ایجاد می‌کند. در حقوق ایران نیز بررسی قوانین مدنی و رویه محاکم داخلی نشان می‌دهد که خلأها و ناهماهنگی‌های قانونی در اجرای رهن و حفاظت از حقوق طرفین وجود دارد.</span><br><strong><span dir="RTL" lang="FA">نتیجه</span></strong><span dir="RTL" lang="FA">:</span><span dir="RTL" lang="FA"> نتایج حاکی از آن است که بازاندیشی در موازین فقهی و اصلاح قوانین حقوقی می‌تواند اجرای مطمئن‌تر عقد رهن را فراهم کرده و تضمین‌کننده حفظ منافع رهن‌دهنده و رهن‌گیرنده باشد، همچنین زمینه‌ای برای کاهش اختلافات قضایی و افزایش امنیت معاملات فراهم می‌آورد.</span> https://journal.ihrci.ir/article_243519_e51c0b409d60847c6967994c5052f1e0.pdf