انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی 2676-7163 7 5 2025 10 07 Pragmatism of Judicial Criminal Policy in the Implementation of Article 91 of the Islamic Penal Code عمل‎گرایی سیاست جنایی قضایی در اجرای ماده 91 قانون مجازات اسلامی 53 70 239442 10.22034/ejs.2025.460849.1820 FA فاطمه محمدزاده دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. حسین میر محمد صادقی استاد گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0009-0005-9868-7318 محمدعلی مهدوی ثابت استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. قاسم قاسمی استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 05 22 Background and Aims: One of the cases in the Islamic Penal Code approved in 2013, which has provided the basis and ground for pragmatic interpretation and as a result the, is Article 91 of this law regarding the application of limited punishment and retribution for juveniles. The purpose of this article is to examine the practicality of judicial criminal policy in the implementation of Article 91 of the Islamic Penal Code. Materials and Methods: This article is descriptive and analytical. Materials and data are also qualitative and data collection was used in collecting materials and data. Ethical Considerations: In this article, the originality of the texts, honesty and trustworthiness are respected. Findings: The findings showed that in the Islamic Penal Code regarding the application of punishments of limits and retribution in the crimes Related to teenagers (adults under eighteen years old),, with the conditions and limitations of interpretation, it is considered to apply alternative punishments, and this Ambiguity in the rules is the basis for the division of votes and the issuing of unequal votes. It has been done in similar cases. Conclusion: The result is that the jurisprudence regarding the issue of Article 91 of the Islamic Penal Code regarding the substitutes of limits and retribution for children and adolescents is not the same and represents two points of view. One approach is approach believes though they are small and ambiguous, to apply alternative punishments and move the judicial procedure in this direction. <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; color: #1f3864; mso-themecolor: accent1; mso-themeshade: 128;">زمینه و هدف:. یکی از مواردی که در قانون مجازات اسلامی مصوب سال1392، بستر و زمینه تفسیرعمل گرایانه و در نتیجه تشتت آراء دادگاه ها را فراهم نموده است، ماده91 این قانون در خصوص اعمال مجازات حدود و قصاص در خصوص نوجوانان است. هدف مقاله حاضر بررسی عمل‎گرایی سیاست جنایی قضایی در اجرای ماده 91 قانون مجازات اسلامی است. <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; color: #1f3864; mso-themecolor: accent1; mso-themeshade: 128; mso-bidi-language: AR-SA;">مواد و روش‌ها<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; color: #1f3864; mso-themecolor: accent1; mso-themeshade: 128; mso-bidi-language: AR-SA;">: <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; mso-bidi-language: AR-SA;">مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌شده است<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; mso-bidi-language: AR-SA;">. <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; color: #1f3864; mso-themecolor: accent1; mso-themeshade: 128; mso-bidi-language: AR-SA;">ملاحظات اخلاقی<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; mso-bidi-language: AR-SA;">: <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; mso-bidi-language: AR-SA;">در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است. <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; color: #1f3864; mso-themecolor: accent1; mso-themeshade: 128; mso-bidi-language: AR-SA;">یافته‌ها<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; mso-bidi-language: AR-SA;">: <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; mso-bidi-language: AR-SA;">یافته‌ها نشان داد در قانون مجازات اسلامی در خصوص اعمال مجازات حدود و قصاص در جرائم ارتکابی مربوط به نوجوانان(افراد بالغ کمتر از هجده سال)، با شرایط و قیود تفسیربرداری، قائل به اعمال مجازات‌های جایگزین گردیده است که این ابهام در قوانین، زمینه ساز تشتت آراء و صدور آرای غیریکسان در موارد مشابه گردیده است. <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; color: #1f3864; mso-themecolor: accent1; mso-themeshade: 128; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">نتیجه<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">:<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> نتیجه اینکه <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">رویه قضایی در خصوص موضوع ماده 91 قانون مجازات اسلامی درباره جایگزین‌های حدود و قصاص در مورد اطفال و نوجوانان یکسان و واحد نبوده و دو دیدگاه را نمایندگی می‌کند. یک رویکرد با جایگزین های مجازات مخالف است و رویکرد دیگر معتقد است که لازم است از فرصت ها و ظرفیت‌های به‌وجودآمده هرچند اندک و مبهم در قانون جهت اعمال مجازات‌های جایگزین استفاده کرده و ورویه قضایی را به این سمت سوق داد.

https://journal.ihrci.ir/article_239442_7f82f8b9c24d25f0f3b3a4f893b32491.pdf