انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی 2676-7163 8 2 2026 06 22 Jurisprudential Foundations of Social and Economic Security for the Family in Islam مبانی فقهی تامین اجتماعی اقتصادی خانواده دراسلام 37 54 234344 10.22034/ejs.2025.531873.2092 FA محمد جواد لطیفی پیشه وری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. سید محمد حسینی گروه حقوق، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. 0009-0009-6976-0300 رحمان ولی زاده گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. 0000-0002-0341-5899 Journal Article 2025 04 17 <strong><span>Background and </span></strong><strong><span>Aims</span></strong><span>: </span><span>Social security is a dynamic concept that is defined by various interpretations related to culture, tradition, human values, beliefs, social law, stage of economic development, population size, and financial resources, and its aim is to explore the financial assistance available to individuals in society from a jurisprudential perspective.</span> <span> </span> <span> </span> <strong><span>Materials and Methods</span></strong><strong><span dir="RTL" lang="FA">:</span></strong><span lang="FA"> </span><span>This research is theoretical and its method is descriptive-analytical. The method of collecting information was library research and by referring to documents, books and articles.</span> <strong><span dir="RTL" lang="FA"> </span></strong> <span> </span> <strong><span>Ethical Considerations</span></strong><span>: </span><span>In this article, while adhering to the principles of ethics in research, fidelity in quoting materials from sources and the authenticity of sources have been taken into account.</span> <span> </span> <strong><span>Findings</span></strong><strong><span>:</span></strong><span> The social security model of early Islam, in terms of income, was mainly based on the surplus income of economic agents and public resources of the government, and in terms of costs, the coverage of the model generally consisted of people deserving of assistance. And entitlement was a principle.</span> <span> </span> <strong><span>Conclusion</span></strong><strong><span>:</span></strong><span> Social security was based on a regional and neighborhood approach. Emphasis was placed on the absolute priority of allocating Zakat al-Maal and Zakat al-Fitr of each region to the needy in that region, and the overall orientation of tax resources and expenditures was in line with social security. And the region was the centerpiece. Merit-based approach is a principle in Islam.</span> <strong><span lang="FA">زمینه و هدف: </span></strong><span lang="FA">تامین اجتماعی مفهومی پویاست که با تفسیرهای گوناگونی در ارتباط با فرهنگ، سنت، ارزش‌های انسانی، عقاید، قانون اجتماعی، مرحله توسعه اقتصادی، اندازه جمعیت و منابع مالی تعریف می‌شود و هدف آن است تا کمک‌های مالی در دسترس افراد جامعه. از نگاه فقهی مورد کاوش قرارگیرد.</span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">مواد و روش</span></strong><strong><span lang="FA">‌</span></strong><strong><span lang="FA">ها:</span></strong><span lang="FA"> این تحقیق از نوع نظری و ‌روش آن توصیفی- تحلیلی می‏باشد. روش جمع‏آوری اطلاعات کتابخانه‏ای و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات انجام شده است.</span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">ملاحظات اخلاقی:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت</span><span lang="FA">‌</span><span lang="FA">داری رعایت شده است.</span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">یافته‌ها:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">الگوی تامین اجتماعی صدر اسلام، در ناحیه درآمدها عمدتاً متکی بر مازاد درآمد عاملان اقتصادی و منابع عمومی دولت بود و در ناحیه هزینه‌ها نیز موارد پوشش الگو، عموماً از افراد مستحق کمک تشکیل می‌گردید و استحقاق گرایی یک اصل بود. </span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA"><span> </span>نتیجه</span></strong><span lang="FA">: تامین اجتماعی مبتنی بر رویکرد منطقه‌ای و محله‌ای بود. تأکید بر اولویت حتمی تخصیص زکات مال و زکات فطره‌ی هر منطقه‌ای به نیازمندان همان منطقه و جهت‌گیری<span> </span>کلی منابع و مصارف مالیات‌ها در راستای تأمین اجتماعی قرار داشت و منطقه محوری استحقاق‌گرایی دراسلام یک اصل است.</span> https://journal.ihrci.ir/article_234344_eb0d785745bd550be69e36965c01f6b6.pdf