انجمن علمی حقوق بشر اسلامی ایران فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی 2676-7163 8 3 2026 09 23 Structural Economic Obstacles to Implementing Economic Development Programs in the Islamic Republic of Iran, With a focus on the Shadow Economy موانع ساختاری اقتصادی اجرای برنامه‌های توسعه اقتصادی در جمهوری اسلامی ایران، با تمرکز بر اقتصاد سایه 91 110 225886 10.22034/ejs.2025.534918.2101 FA محمدرضا صفری کیا گروه سیاستگذاری عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران 0009-0000-6855-7217 ماشااله حیدر پور گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران 0009-0009-1193-1605 علی شیرخانی گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. 0000-0003-2997-3116 Journal Article 2025 04 05 <strong><span>Background and </span></strong><strong><span>Aims</span></strong><span>: The slow pace and failure to achieve economic development goals in the Islamic Republic of Iran</span><span dir="RTL" lang="FA">، </span><span>which have been pursued and implemented after the Islamic Revolution and in the form of six development programs</span><span dir="RTL" lang="FA">، </span><span>is considered one of the main issues and concerns of the country today. In this regard, the aim of the present study is to explain the structural economic obstacles to the implementation of economic development programs in the Islamic Republic of Iran, focusing on the shadow economy.</span> <span> </span> <strong><span>Materials and Methods:</span></strong> <span>This research is theoretical and the research method is descriptive-analytical.</span> <strong><span>Ethical Considerations:</span></strong><span> In order to organize this research</span><span dir="RTL" lang="FA">، </span><span>while observing the authenticity of the texts</span><span dir="RTL" lang="FA">، </span><span>honesty and fidelity have been observed.</span> <span> </span> <strong><span>Findings</span></strong><span>: Activities outside the formal economy can be divided into four sectors: household</span><span dir="RTL" lang="FA">، </span><span>informal</span><span dir="RTL" lang="FA">، </span><span>irregular</span><span dir="RTL" lang="FA">، </span><span>and illegal. The shadow economy exists in most countries</span><span dir="RTL" lang="FA">، </span><span>especially developing countries. This phenomenon has various effects on the social and economic life of the country's people and can have a negative impact on the stability and economic growth of the country.</span> <span> </span> <strong><span>Conclusion</span></strong><span>: The shadow economy in Iran is one of the structural economic challenges that acts as one of the main obstacles to achieving the goals of economic policies and development programs. Accordingly</span><span dir="RTL" lang="FA">، </span><span>at the end of this research</span><span dir="RTL" lang="FA">، </span><span>necessary suggestions in the field of application and studies have been presented.</span> <strong><span lang="FA">زمینه و هدف:</span></strong><strong><span lang="FA"> </span></strong><span lang="FA">کندی حرکت و عدم تحقق<span> </span>اهداف توسعه اقتصادی در جمهوری اسلامی ایران که بعد از انقلاب اسلامی و در قالب شش برنامه توسعه پیگیری و اجرا شده است، یکی از مسائل و نگرانی­های اصلی امروز کشور محسوب می­گردد. در همین راستا، هدف از پژوهش حاضر تبیین موانع ساختاری اقتصادی اجرای برنامه های توسعه اقتصادی در جمهوری اسلامی ایران، با تمرکز بر اقتصاد سایه می­باشد.</span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">مواد و روش ­ها</span></strong><strong><span lang="FA">:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">این تحقیق از نوع نظری بوده و ‌روش تحقیق توصیفی تحلیلی می‏باشد.</span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">ملاحظات اخلاقی:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت­داری رعایت شده است.</span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">یافته­ ها:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">فعالیت‎های خارج از حیطه اقتصاد رسمی در چهار بخشِ خانوار، غیررسمی، نامنظم و غیرقانونی قابل تفکیک است.اقتصاد سایه در اغلب کشورها بویژه کشورهای در حال توسعه وجود دارد. این پدیده آثار متنوعی بر زندگی اجتماعی و اقتصادی مردم کشور دارد و می­تواند اثر منفی بر ثبات و رشد اقتصادی کشور داشته باشد.</span> <span lang="FA"> </span> <strong><span lang="FA">نتیجه­:</span></strong><span lang="FA"> </span><span lang="FA">اقتصاد سایه در ایران یکی از چالش­های ساختاری اقتصادی است که به عنوان یکی از موانع اصلی تحقق اهداف سیاستگذاری­های اقتصادی و برنامه­های توسعه عمل می­کند بر همین اساس در انتهای این تحقیق<span> </span>پیشنهادات لازم در حوزه کاربردی و مطالعاتی ارائه گردیده است.</span> https://journal.ihrci.ir/article_225886_05a6a5f9ea6e06078aa31c898965c02f.pdf